AntygonaSofokles

Rola chóru w „Antygonie” Sofoklesa

Chór tebańskich starców towarzyszy akcji od parodosu do eksodosu i jest zbiorowym bohaterem tragedii. Komentuje wydarzenia, wyraża opinię obywateli, doradza Kreonowi i prowadzi widza do katharsis.

Kim jest chór

Chór składa się z tebańskich starców, których Kreon wezwał na naradę. Na jego czele stoi przodownik, czyli koryfeusz, który w epejsodionach rozmawia z bohaterami. W parodosie, pięciu stasimonach i eksodosie chór śpiewa pieśni, w których komentuje wydarzenia. Za czasów Sofoklesa liczył piętnaście osób, a rola przodownika była większa niż u poprzedników.

Funkcje chóru

Chór komentuje akcję. Każdy stasimon odnosi się do poprzedniego epejsodionu: pieśń o człowieku pojawia się po wiadomości o pochówku, pieśń o Labdakidach po sporze Antygony z Kreonem, hymn o miłości po rozmowie Kreona z Hajmonem. Starcy reprezentują przy tym obywateli, czyli miasto, które początkowo popiera Kreona, a potem coraz bardziej współczuje Antygonie.

Chór doradza też bohaterom. Przodownik zwraca uwagę Kreonowi, że nie powinien zabijać obu sióstr, a po przepowiedni Tyrezjasza radzi mu uwolnić Antygonę i pochować Polinika. W czwartym stasimonie chór wspomina postacie z mitu, które spotkał los podobny do losu Antygony (Danae, Likurga, żonę Fineusa), a w ostatnich słowach mówi, że rozum i unikanie pychy są najważniejsze, a pycha zawsze będzie surowo karana.

Wspólne lamenty chóru i bohaterów (kommos) pozwalają widzowi współodczuwać i oczyścić się z emocji, czyli przeżyć katharsis.

Pieśni chóru w skrócie

  1. Parodos: pieśń o zwycięstwie Teb i wschodzącym słońcu, pochwała Eteoklesa i potępienie Polinika.
  2. Stasimon I: pochwała człowieka jako istoty rozumnej i niezwyciężonej wszędzie poza śmiercią.
  3. Stasimon II: pieśń o nieszczęściach rodu Labdakidów i o tym, że pycha prowadzi do zguby.
  4. Stasimon III: hymn o wszechpotężnej miłości.
  5. Stasimon IV: przykłady mitycznych postaci, które spotkał podobny los jak Antygonę.
  6. Stasimon V: modlitwa do Dionizosa, opiekuna Teb.
  7. Eksodos: końcowa nauka o rozumie, pokorze i przeznaczeniu.

Pytania i odpowiedzi

Z kogo składa się chór w „Antygonie”?

Z tebańskich starców zwołanych przez Kreona na naradę. Przewodzi im przodownik, który rozmawia z bohaterami.

Czy chór popiera Kreona czy Antygonę?

Na początku Kreona, bo ma on prawo do tronu i ocalił miasto. W miarę rozwoju akcji chór coraz bardziej współczuje Antygonie, a po przepowiedni Tyrezjasza sam radzi Kreonowi, żeby ustąpił.

Co chór śpiewa o człowieku w pierwszym stasimonie?

Że człowiek jest istotą potężną i pomysłową, która radzi sobie na morzu, na ziemi i wśród zwierząt. Jedynej rzeczy nie potrafi uniknąć: śmierci.

Dlaczego chór przywołuje Danae, Likurga i żonę Fineusa?

W czwartym stasimonie to przykłady ludzi uwięzionych lub ukaranych przez bogów: Danae zamknięto w miedzianym lochu, Likurga skuto kamiennym okuciem, a żona Fineusa oślepiła swoich pasierbów. Antygona, zamurowana w grocie, ma więc swoje mityczne odpowiedniki.

Jaką radę chór daje Kreonowi po przepowiedni Tyrezjasza?

Przodownik namawia go, żeby wyprowadził Antygonę z grobu i pochował Polinika, zanim będzie za późno. Kreon w końcu się zgadza, ale nie zdąża uratować dziewczyny.