Antygona i Ismena: porównanie sióstr
Antygona i Ismena są córkami Edypa, ale różnią się niemal we wszystkim: odwagą, stosunkiem do władzy i rozumieniem obowiązku wobec rodziny. W prologosie dają dwie różne odpowiedzi na ten sam zakaz króla.
Porównanie w tabeli
| Antygona | Ismena | |
|---|---|---|
| Wiek | starsza siostra | młodsza siostra |
| Stosunek do zakazu Kreona | łamie go, bo ważniejsze jest prawo bogów | akceptuje go, bo boi się króla i uważa kobiety za słabsze |
| Cecha dominująca | odwaga, upór, dumna samotność | rozwaga, ostrożność, uległość |
| Rozumienie obowiązku | obowiązek wobec zmarłego i bogów ponad wszystkim | obowiązek posłuszeństwa wobec władzy |
| Wobec rodziny | gotowa umrzeć za brata | kocha siostrę, ale najpierw odmawia pomocy |
| Postawa w obliczu wyroku | przyznaje się i nie prosi o łaskę | chce przyjąć część winy, choć nie uczestniczyła w pogrzebie |
| Los | ginie w grocie | zostaje przy życiu jako ostatnia córka Edypa |
Omówienie
Pierwsza scena tragedii pokazuje siostry w sytuacji wyboru. Antygona mówi, że zamierza pochować brata mimo zakazu, i pyta Ismenę, czy będzie godną córką rodu, czy wyrodną. Ismena przypomina, że ich rodzice zginęli w nieszczęściu, i dodaje, że kobiety są słabe i muszą słuchać silniejszych. Antygona odpowiada, że niczego jej nie nakazuje, i zapowiada, że pochowa brata sama.
Ismena kocha siostrę i jej nie zdradza. W chwili próby staje po jej stronie: gdy Antygona zostaje schwytana, mówi Kreonowi, że chce dzielić z nią winę i los. Antygona odrzuca tę ofertę, bo Ismena nie brała udziału w pogrzebie, i odpowiada jej słowami: „W słowach ty rady, ja szukałam w czynie”. To jeden z najtrudniejszych momentów tragedii, bo pokazuje, jak daleko Antygona posuwa swoją niezależność.
Po wyroku siostry ponownie stają obok siebie, bo Kreon każe zamknąć obie w pałacu, a potem oszczędza Ismenę. Antygona odchodzi na śmierć, a Ismena zostaje sama, jako ostatnie dziecko Edypa.
Po co Sofoklesowi ta para
Ismena mówi w prologosie to, co mógłby powiedzieć rozsądny mieszkaniec Teb: zakaz ogłosił król, kobiety nie mają siły walczyć z mężczyznami, a rodzina i tak została już zniszczona. Skoro takie stanowisko jest zrozumiałe, wybór Antygony widać jako decyzję świadomą, a nie wynik braku wyobraźni. Obok ostrożnej siostry czyn Antygony wydaje się też większy.
Pytania i odpowiedzi
Która siostra jest starsza, Antygona czy Ismena?
Antygona jest starsza, a Ismena młodsza.
Jakich argumentów używa Ismena w prologosie?
Przypomina, że rodzina jest już zniszczona, że kobiety są słabe i „do walk z mężczyzną niezdolne”, i że trzeba słuchać silniejszych. Kończy zdaniem „próżny opór urąga rozwadze”.
O co Ismena prosi Kreona?
Najpierw chce razem z Antygoną ponieść karę, mimo że nie brała udziału w pogrzebie. Potem pyta króla, czy naprawdę zabije narzeczoną własnego syna.
Co dzieje się z Ismeną po wyroku?
Kreon każe zamknąć obie siostry w pałacu, a potem oszczędza Ismenę jako niewinną. W dalszej części tragedii Ismena już się nie pojawia.
W których scenach występują obie siostry?
W prologosie i w drugim epejsodionie. W pierwszej Antygona wyjawia Ismenie swój plan, w drugiej Ismena próbuje wziąć na siebie część winy.