AntygonaSofokles

Antygona i Ismena: porównanie sióstr

Antygona i Ismena są córkami Edypa, ale różnią się niemal we wszystkim: odwagą, stosunkiem do władzy i rozumieniem obowiązku wobec rodziny. W prologosie dają dwie różne odpowiedzi na ten sam zakaz króla.

Porównanie w tabeli

AntygonaIsmena
Wiekstarsza siostramłodsza siostra
Stosunek do zakazu Kreonałamie go, bo ważniejsze jest prawo bogówakceptuje go, bo boi się króla i uważa kobiety za słabsze
Cecha dominującaodwaga, upór, dumna samotnośćrozwaga, ostrożność, uległość
Rozumienie obowiązkuobowiązek wobec zmarłego i bogów ponad wszystkimobowiązek posłuszeństwa wobec władzy
Wobec rodzinygotowa umrzeć za bratakocha siostrę, ale najpierw odmawia pomocy
Postawa w obliczu wyrokuprzyznaje się i nie prosi o łaskęchce przyjąć część winy, choć nie uczestniczyła w pogrzebie
Losginie w grociezostaje przy życiu jako ostatnia córka Edypa

Omówienie

Pierwsza scena tragedii pokazuje siostry w sytuacji wyboru. Antygona mówi, że zamierza pochować brata mimo zakazu, i pyta Ismenę, czy będzie godną córką rodu, czy wyrodną. Ismena przypomina, że ich rodzice zginęli w nieszczęściu, i dodaje, że kobiety są słabe i muszą słuchać silniejszych. Antygona odpowiada, że niczego jej nie nakazuje, i zapowiada, że pochowa brata sama.

Ismena kocha siostrę i jej nie zdradza. W chwili próby staje po jej stronie: gdy Antygona zostaje schwytana, mówi Kreonowi, że chce dzielić z nią winę i los. Antygona odrzuca tę ofertę, bo Ismena nie brała udziału w pogrzebie, i odpowiada jej słowami: „W słowach ty rady, ja szukałam w czynie”. To jeden z najtrudniejszych momentów tragedii, bo pokazuje, jak daleko Antygona posuwa swoją niezależność.

Po wyroku siostry ponownie stają obok siebie, bo Kreon każe zamknąć obie w pałacu, a potem oszczędza Ismenę. Antygona odchodzi na śmierć, a Ismena zostaje sama, jako ostatnie dziecko Edypa.

Po co Sofoklesowi ta para

Ismena mówi w prologosie to, co mógłby powiedzieć rozsądny mieszkaniec Teb: zakaz ogłosił król, kobiety nie mają siły walczyć z mężczyznami, a rodzina i tak została już zniszczona. Skoro takie stanowisko jest zrozumiałe, wybór Antygony widać jako decyzję świadomą, a nie wynik braku wyobraźni. Obok ostrożnej siostry czyn Antygony wydaje się też większy.

Pytania i odpowiedzi

Która siostra jest starsza, Antygona czy Ismena?

Antygona jest starsza, a Ismena młodsza.

Jakich argumentów używa Ismena w prologosie?

Przypomina, że rodzina jest już zniszczona, że kobiety są słabe i „do walk z mężczyzną niezdolne”, i że trzeba słuchać silniejszych. Kończy zdaniem „próżny opór urąga rozwadze”.

O co Ismena prosi Kreona?

Najpierw chce razem z Antygoną ponieść karę, mimo że nie brała udziału w pogrzebie. Potem pyta króla, czy naprawdę zabije narzeczoną własnego syna.

Co dzieje się z Ismeną po wyroku?

Kreon każe zamknąć obie siostry w pałacu, a potem oszczędza Ismenę jako niewinną. W dalszej części tragedii Ismena już się nie pojawia.

W których scenach występują obie siostry?

W prologosie i w drugim epejsodionie. W pierwszej Antygona wyjawia Ismenie swój plan, w drugiej Ismena próbuje wziąć na siebie część winy.