DziadyAdam Mickiewicz

Jakie prawdy o człowieku ujawniają jego sny albo widzenia? Omów zagadnienie na podstawie „Dziadów” Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

W „Dziadach” sny i widzenia pokazują to, czego bohaterowie nie mówią wprost: czystość Ewy, wiarę Księdza Piotra, strach i winy Senatora. Odpowiedź omawia trzy sceny z części III: Widzenie Ewy, Widzenie Księdza Piotra i Sen Senatora. Kontekst to romantyczna wiara w sny jako źródło prawdy.

Teza

Sny i widzenia w „Dziadach” odsłaniają prawdę o duszy człowieka: kim jest naprawdę, czego się boi i w co wierzy. Dobrzy bohaterowie widzą we śnie obrazy nadziei, a źli koszmary pełne strachu i kary.

Argument pierwszy: Widzenie Ewy

W scenie IV Ewa, młoda dziewczyna z domu pod Lwowem, modli się za uwięzionych Polaków i zasypia. Anioły rozweselają jej sen. Ewa widzi kwiaty, którymi przyozdobiła obraz Matki Boskiej, a potem mówi: Widzę — to Matka Boska — cudowny blasku!. Jedna z róż ożywa i prosi, żeby Ewa wzięła ją na serce.

Sen pokazuje czystość i wrażliwość dziewczyny. Ewa, która nie ma nic wspólnego z polityką, modli się za cudzych ludzi i dostaje w nagrodę piękny sen. Wiara i dobroć mają siłę.

Argument drugi: Widzenie Księdza Piotra

W scenie V Ksiądz Piotr po modlitwie widzi przyszłość narodu. Widzi tyrana, który jak Herod chce zgładzić młode pokolenie: Tyran wstał — Herod! — Panie, cała Polska młoda / Wydana w ręce Heroda. Widzi Naród ukrzyżowany i zmartwychwstałego, a na końcu przyszłego wodza o imieniu czterdzieści i cztery.

Widzenie ujawnia pokorę i ufność Księdza Piotra. On nie pyta, dlaczego ludzie cierpią, ale prosi o siłę dla nich. Prawda o człowieku, którą odsłania, to zdolność do poświęcenia i do wiary w sens cierpienia.

Argument trzeci: Sen Senatora

W scenie VI Senatorowi Nowosilcowowi śni się nagroda od cara: pieniądze, order i tytuł Wielkiego Marszałka. Idzie do cesarza, wszyscy mu się kłaniają, choć nienawidzą go i boją się. Potem car marszczy brwi, odwraca się od niego, a Senator traci przychylność dworu. Diabły wydzierają mu duszę i wloką ją jak psa.

Sen pokazuje prawdę o jego duszy: jego wartością jest tylko łaska cara, a największym strachem utrata tej łaski. Człowiek, który skrzywdził innych, przeżywa we śnie karę.

Kontekst romantyczny i kulturowy

Romantycy uważali, że rozum nie wystarcza do poznania świata, a sny, przeczucia i widzenia odsłaniają prawdę ukrytą przed zmysłami. Dlatego w „Dziadach” sen ma wagę proroctwa. W części II widma pokazują żywym zasady moralne, w części III sny odsłaniają przyszłość lub grzechy. Wiara w sny ma też korzenie biblijne: w Biblii Bóg przemawia do ludzi przez sny, jak do Józefa czy Jakuba.

Podsumowanie

Sny i widzenia w „Dziadach” pokazują, że wnętrze człowieka jest ważniejsze niż jego pozycja. Ewa i Ksiądz Piotr dostają obrazy nadziei, a Senator koszmar. W każdym przypadku sen mówi prawdę, której bohaterowie sami nie wypowiadają.

Pytania i odpowiedzi

Co symbolizuje róża w Widzeniu Ewy?

Dziewczęcą czystość i dar od Boga. Róża ożywa, mówi do Ewy i prosi, żeby wzięła ją na serce. Sen zapowiada kolejne wydarzenia, bo wyraża nagrodę za modlitwę.

Co oznacza imię „czterdzieści i cztery”?

Jest to imię przyszłego wodza narodu, którego widzi Ksiądz Piotr. Znaczenie liczby tłumaczy się na różne sposoby, najczęściej jako ukryte imię wybawcy albo jako odniesienie do mistycznych liczb.

Dlaczego Senator Nowosilcow miał koszmar?

Bo jego życie opiera się na służalczości wobec cara i okrucieństwie wobec innych. We śnie traci łaskę władcy, co jest jego największym lękiem, i spotyka go kara diabłów.

Czym różni się Widzenie Ewy od Widzenia Księdza Piotra?

Ewa widzi piękny, spokojny sen o kwiatach i Matce Boskiej, a Ksiądz Piotr widzi dzieje narodu, ukrzyżowanie i zmartwychwstanie. Pierwszy sen jest prywatny, drugi prorocki.

Jaki kontekst wybrać do tego pytania?

Romantyczny: wiara w proroczą moc snów i w wyobraźnię jako źródło prawdy. Dobrze pasuje też biblijny, bo Biblia często opisuje sny jako przekaz od Boga.