DziadyAdam Mickiewicz

Motyw samotności. Omów zagadnienie na podstawie „Dziadów” Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Samotność w „Dziadach” dotyka kilku bohaterów: poety Konrada, który czuje się niezrozumiany, zakochanego Gustawa opuszczonego przez Marylę oraz matek, które błagają o syna lub szukają zmarłego kochanka. Odpowiedź omawia trzy postacie i ich różne rodzaje samotności. Kontekst to romantyczny kult jednostki.

Teza

Samotność w „Dziadach” bywa przekleństwem, ale też źródłem siły. Dla Gustawa kończy się śmiercią, dla Konrada staje się początkiem przemiany, a dla innych bohaterów jest skutkiem niewoli i straty.

Argument pierwszy: samotność poety Konrada

Wielka Improwizacja zaczyna się od słów Samotność — cóż po ludziach, czy-m śpiewak dla ludzi?. Konrad skarży się, że nikt nie rozumie jego pieśni, bo słowa nie oddają myśli. Czuje się samotny w tłumie i w więzieniu, a zarazem wyższy od innych. Ta samotność jest typowa dla poety romantycznego, który widzi więcej niż inni.

Anioły w Prologu mówią o samotności więźnia: Samotność mędrców mistrzyni. Dzięki niej Konrad dojrzewa do roli przywódcy duchowego narodu.

Argument drugi: samotność Gustawa

W części IV Gustaw żyje w osamotnieniu po stracie Maryli. Na jej weselu leżał jak trup samotny, obok weselnego tłumu. Nikt go nie zauważa, a ona go nie poznaje. Przychodzi do domu księdza jak widmo, żyje w świecie marzeń z książek i nie potrafi nawiązać zwykłych więzi. Ta samotność jest skutkiem nieszczęśliwej miłości, ale też jego własnego wyobrażenia o miłości.

Gustaw popełnia samobójstwo, więc jego samotność kończy się śmiercią. Dopiero jako zjawa prosi ludzi o pamięć i o przywrócenie obrzędu dziadów.

Argument trzeci: samotność w niewoli i żałobie

Rollisonowa, ślepa staruszka, codziennie siedzi pod progiem Senatora i błaga o widzenie z synem. Wszyscy ją odrzucają. Samotna jest też Kobieta w żałobie z sceny IX, która chce zobaczyć ducha dawnego kochanka i zostaje na cmentarzu. Cichowski po latach w więzieniu nie poznaje przyjaciela i boi się ludzi. Zaborca izoluje człowieka, odbiera mu bliskich i zaufanie.

Kontekst romantyczny: bohater samotny

Romantyzm stawiał w centrum silną jednostkę, wrażliwą, niezrozumianą przez otoczenie i skłonną do buntu. Taki bohater jest zwykle samotny, bo świat jest dla niego zbyt płytki. Konrad i Gustaw to klasyczne przykłady. W „Dziadach” samotność jednostki łączy się jednak z wspólnotą narodu: Konrad czuje, że jest „milionem”, bo cierpi za wszystkich.

Podsumowanie

Samotność w „Dziadach” ma różne oblicza: niezrozumiałego poety, odrzuconego kochanka i prześladowanych ludzi. Mickiewicz pokazuje, że prowadzi albo do zguby, albo do dojrzałości, a lekarstwem jest wspólnota z narodem, ze zmarłymi i z Bogiem.

Pytania i odpowiedzi

Dlaczego Konrad czuje się samotny?

Bo uważa, że ludzie nie rozumieją jego poezji. Jest też uwięziony, a jego misja, czyli ratowanie narodu, wyróżnia go spośród towarzyszy.

Czym różni się samotność Gustawa od samotności Konrada?

Gustaw jest samotny z powodu straconej miłości i zamyka się w marzeniach, co prowadzi do śmierci. Konrad cierpi z poczucia niezrozumienia, ale potem przemienia się i walczy o naród.

Kto jeszcze jest samotny w „Dziadach”?

Rollisonowa, Cichowski, Kobieta w żałobie i pustelnik ze wstępu do części IV. Wszyscy są odcięci od ludzi przez stratę lub przemoc.

Jak Mickiewicz pokazuje wyjście z samotności?

Przez wspólnotę. Konrad czuje się związany z całym narodem, mieszkańcy wsi spotykają się na obrzędzie dziadów, a Ksiądz Piotr modli się za innych.

Jaki kontekst wybrać do tego pytania?

Romantyczny: kult jednostki i bohatera niezrozumianego. Można też wybrać kontekst literacki, czyli „Cierpienia młodego Wertera” Goethego, które wymieniane są w części IV.