Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Nowele Orzeszkowej

Motywy literackie w noweli „A...B...C...”



Motyw samotności

Główna bohaterka czuje się samotna w momencie, gdy nie potrafi zadecydować o swoim dalszym życiu. Sytuacja taka ma miejsce po śmierci ojca rodzeństwa – profesora Lipskiego. Podobne odczucia towarzyszą dziewczynie po wydaniu wyroku skazującego ją na karę grzywny lub więzienia. Kryje się ze swoją samotnością w ciasnym mieszkaniu i cierpliwie oczekuje na brata. Samotność młodej dziewczyny zaznacza się także poprzez afekt do doktora Adama. Miłość ta nigdy się spełni, Joanna o tym wie, lecz mimo to pielęgnuje w sobie nierealne uczucie. Izolacja bohaterki unaocznia się także poprzez istnienie w „wielkim mieście wielkich Niemiec”, gdzie ludzie nie zawsze zwracają na siebie uwagę, są raczej anonimowi, a dostrzega się ich w sytuacjach nietypowych, przykładem może być tu proces Joanny. Samotność bohaterki zanika w momencie, gdy wciela się w rolę nauczycielki oraz podczas relacji z bratem.

Motyw miasta

Akcja utworu dzieje się w „wielkim mieście wielkich Niemiec”. Miasto wykreowane przez Orzeszkową, z pozoru ogromne, czyniące ludzi bezimiennymi jednostkami, potrafi jednak ograniczać wolność człowieka i jego zdolności do decydowania o sobie. W tym wielkim niemieckim grodzie ludzie „oddychają powietrzem wąskich uliczek i ciasnych izdebek”. Joanna postrzega społeczność miejską jako zagrażającą jej miłości do doktora Adama. Według niej miasto jest małe i zbyt ciasne, napiętnowane społeczną ignorancją. Przez to uczucie młodej dziewczyny może pozostać tylko w sferze tajonych wyobrażeń. Mówi do brata: „ – Tylko widzisz... miasto nasze takie ciasne... ludzie tu wszystko jedni o drugich wiedzą i czasem spotykać się ze sobą muszą... więc, chcę, aby on wiedział, że ja... wiem dobrze, iż między nami nic nigdy nie będzie (...)”. Miasto staje się więc za ciasne dla ludzkich uczuć, równie ograniczające są przekonania społeczne.

Wady narodowe: pijaństwo

Autorka „A...B... C” krytykuje w noweli jedną ze społecznych przywar – skłonność do nadużywania alkoholu. Ślusarz - pijak, ojciec Kostka nie znajduje w oczach czytelnika aprobaty. Bagatelizowanie przez niego obowiązków rodzinnych, wychowawczych oraz pracy czyni z tej postaci karykaturę pozytywistycznych założeń. Ów bohater stanowi kontrast z innymi postaciami utworu, jak choćby z pracowitą żoną. Mężczyzna jawi się niemal jako bezwartościowy człowiek. Szynk jest elementem opozycyjnym w stosunku do skromnego, cichego mieszkania Lipskich, w którym odbywają się sekretne lekcje. Pisarka podkreśla swój sprzeciw wobec tego typu zachowań i postaw, gdyż w przyszłości przyczyniać się one mogą do degeneracji społecznej i zatracenia świadomości narodowej. Obraz kobiety

Przykładami kobiet w noweli „A... B... C” są Joanna Lipska, pani Rożnowska – właścicielka magla, matka Kostka – praczka. Kobiety ukazane przez Orzeszkową nie są kapryśnymi damami, to najczęściej dbające o dom rodzinny gospodynie, zapracowane matki. Jeżeli którakolwiek z nich osiągnęła pewien status materialny (pani Rożnowska), to głównie dzięki własnej pracy. Joanna jest wykształconą córką profesora i trudno byłoby jej wykonywać ciężką pracę fizyczną. Autorka kreuje bohaterkę tak, by w jakiś sposób wiązała się ze swoim wykształceniem, ale nie tylko - prócz pracy nauczycielki wykonuje mnóstwo codziennych obowiązków, dzięki temu pisarka wcieliła w jedną postać postulaty pozytywizmu: ideę nauki i pracy. Praczka wręcz „zabija się” praniem cudzej bielizny. Stara się utrzymać dom, ponieważ ma męża pijaka i obiboka. Jest silna i może nawet konkurować z mężczyzną lub być od niego lepsza. W postaci Rożnowskiej – jako właścicielki magla autorka podkreśla autonomię kobiet, ich predyspozycje do realizacji obranych celów. Podobnie jest też w przypadku Joanny Lipskiej.

strona:    1    2    3    4  

Zobacz inne artykuły:

„A... B... C...”
Streszczenie noweli „A... B... C...”
Czas i miejsce akcji noweli „A... B...C...”
Charakterystyka Joanny Lipskiej
Problematyka noweli „A...B...C...”
Znaczenie tytułu „A... B... C...”
Styl i narracja w noweli „A...B...C....”
Charakterystyka pozostałych bohaterów noweli „A...B...C...”
Motywy literackie w noweli „A...B...C...”
Plan wydarzeń „A...B....C...”
Problem zaborów i rusyfikacji - tło historyczne noweli „A...B...C...”
Najważniejsze cytaty z noweli „A...B...C...”

„Dobra pani”
Streszczenie noweli „Dobra pani”
Czas i miejsce akcji „Dobrej pani”
Charakterystyka Heli
Charakterystyka panny Czernickiej
Charakterystyka Eweliny Krzyckiej
Kompozycja i styl „Dobrej pani” Elizy Orzeszkowej
Problematyka „Dobrej pani”
Znaczenie tytułu „Dobra pani”
Motywy literackie w „Dobrej pani”
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Dobrej pani”
Plan wydarzeń „Dobrej pani”
Najważniejsze cytaty z „Dobrej pani”

„Gloria victis”
Streszczenie noweli „Gloria victis” („R. 1863”)
Anielka Tarłowska - charakterystyka
Jagmin - charakterystyka
Marian Tarłowski - - charakterystyka
Romuald Traugutt - charakterystyka
Kompozycja i styl (stylizacja mitologiczna i biblijna, styl baśni) w noweli „Gloria victis”
Narracja w noweli „Gloria victis”
Problematyka noweli „Gloria victis”
Znaczenie tytułu „Gloria victis” (podtytuł „R.1863”)
Motywy literackie w „Glorii victis”
Plan wydarzeń noweli „Gloria victis”
Powstanie styczniowe (1863 – 1864) - tło historyczne noweli „Gloria victis”
Romuald Traugutt jako bohater narodowy i czołowa postać noweli „Gloria victis” – szkic historyczny
Najważniejsze cytaty z „Glorii victis”

„Tadeusz”
Tadeusz – charakterystyka
Streszczenie noweli „Tadeusz” („Obrazek wiejski”)
Czas i miejsce akcji noweli „Tadeusz”
Konstrukcja noweli „Tadeusz”
Problematyka noweli „Tadeusz”
Charakterystyka pozostałych bohaterów noweli „Tadeusz”
Znaczenie tytułu i podtytułu noweli „Tadeusz”
Motywy literackie w noweli „Tadeusz”
Plan wydarzeń noweli „Tadeusz”
Najważniejsze cytaty z noweli „Tadeusz”

Inne
Nowelistyka Orzeszkowej
Biografia Elizy Orzeszkowej
Nowela jako gatunek. Wyznaczniki
Kalendarium twórczości Orzeszkowej
Echa powstania styczniowego w twórczości Elizy Orzeszkowej
Bibliografia



Partner serwisu:

kontakt | polityka cookies