Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Renesans

Czego chcesz od nas, Panie (Pieśń XXV) - wiadomości wstępne

Jan Kochanowski żył w czasie rozmaitych sporów światopoglądowo-religijnych. Ruchy reformacyjne i kontrreformacyjne miały wpływ na kształtowanie się jego osobowości oraz twórczości.
Teodor Farent w opracowaniu twórczości Kochanowskiego wspomina:
„Równocześnie z poszukiwaniem własnej drogi twórczej i doskonaleniem warsztatu poetyckiego krystalizowały się poglądy Kochanowskiego na najdonioślejsze problemy epoki. Jak już wspominaliśmy, Królewiec, w którym poeta przebywał kilkakrotnie przez dłuższy czas, był wtedy ważnym ośrodkiem kultury oraz siedzibą polskich działaczy reformacyjnych. Kochanowski przejawiał sympatię i zainteresowanie dla reformacji. Chociaż nie spowodowało to odejścia od katolicyzmu, jednak na pewno wpłynęło na poszerzenie horyzontów światopoglądowych i stało się podwaliną dojrzałej postawy poety – humanizmu i tolerancji” (T. Farent, „Fraszki, pieśni, treny Jana Kochanowskiego”, „Biblioteczka opracowań”, Lublin 2007).

Idąc za spostrzeżeniem autora cytowanego fragmentu, szacunek dla inności oraz dążenie do samodoskonalenia się w każdej możliwej płaszczyźnie zostały wykształcone wskutek dorastania i dojrzewania w dobie gwałtownych dyskusji o podłożu moralnym, etycznym czy społecznym. W tym miejscu należy posłużyć się cytatem z innego badacza dorobku Jana z Czarnolasu, Czesława Miłosza. Noblista stwierdził, iż: „Chociaż Kochanowski żył w okresie gwałtownych sporów religijnych, nie atakował ani protestantów, ani katolików, z wyjątkiem ironicznych uwag na temat przekupstwa kleru czy mnożenia się sekt protestanckich. Utrzymywał przyjacielskie więzi z wybitnymi osobistościami zarówno protestanckimi, jak i katolickimi. Niezależnie od swojej głębokiej postawy religijnej był sceptyczny co do wartości teologicznych roztrząsań i pozostawał przede wszystkim humanistą, który trzyma się złotego środka. Jeśli można powiedzieć, że Montaigne unikał uwikłania się we francuskie spory katolicko-protestanckie z uwagi na swój filozoficzny sceptycyzm, to z równą dozą prawdziwości odnosi się to do Kochanowskiego. Można powiedzieć nawet więcej, że pogański element stoicyzmu w jego późnej poezji, daleki od zaprzeczania głębokiej pobożności, czynił jego religijne wiersze ekumenicznymi, to znaczy do przyjęcia zarówno przez protestantów, jak katolików” (Cz. Miłosz, „Historia literatury polskiej do roku 1939”, Kraków 1993, s. 84).


Wątki religijne podejmuje jeden z najważniejszych utworów Jana Kochanowskiego - „Pieśń XXV” o incipicie „Czego chcesz od nas, Panie”. Dzieło to zostało napisane we Francji, poza cyklem „Pieśni” i opublikowane w 1562 roku, najprawdopodobniej po czterech latach od daty powstania. Ze względu na czas oddania hymnu do druku, jest on uważany za jeden z najwcześniej wydanych utworów w języku polskim (wcześniej Jan z Czarnolasu pisał utwory w języku łacińskim).

Główne wątki poruszane w tym nazywanym przez wiele osób manifeście artystycznym, oscylują wokół kwestii teologicznych. W formie intymnej modlitwy i dziękczynno-pochwalnego hymnu, Jan Kochanowski, podobnie jak we fraszce „Na dom w Czarnolesie”, wykłada główne założenia autorskiej odmiany filozofii humanistycznej. Podobnie czyniło wielu innych pisarzy, np. Adam Ziemianin w „Modlitwie końca mojego wieku”, Leopold Staff w wierszu „Radość” czy wspominany Czesław Miłosz w liryku „Trwoga”.


Zobacz inne artykuły:

Kochanowski Jan
Czego chcesz od nas, Panie (Pieśń XXV) - interpretacja i analiza
Czego chcesz od nas, Panie (Pieśń XXV) - wiadomości wstępne
Chcemy sobie być radzi (Pieśń IX) - analiza
Chcemy sobie być radzi (Pieśń IX) - interpretacja
O Miłości - interpretacja i analiza
O kaznodziei - interpretacja i analiza
Raki - interpretacja i analiza
Do fraszek (Fraszki moje) - interpretacja i analiza
Do fraszek (Fraszki moje) - wiadomości wstępne
Na swoje księgi - interpretacja i analiza
Do gór i lasów - interpretacja i analiza
O żywocie ludzkim (Fraszki to wszytko) - interpretacja i analiza
Na dom w Czarnolesie - interpretacja i analiza
Na dom w Czarnolesie - kontekst
Wieczna Myśli (O żywocie ludzkim) - interpretacja i analiza
Na lipę - interpretacja i analiza
Na lipę - kontekst
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - interpretacja
Tren XIX (albo Sen)
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - analiza
Tren XVIII (My, nieposłuszne, Panie, dzieci Twoje...)
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - kontekst
Tren XI (Fraszka cnota! - powiedział Brutus porażony...)
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - analiza
Tren X (Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi się podziała?...)
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - interpretacja
Tren IX (Kupić by cię, Mądrości, za drogie pieniądze!...)
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - kontekst
Tren VIII (Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim...)
Miło szaleć, kiedy czas po temu... (Pieśń XX) - interepretacja i analiza
Tren VII (Nieszczęsne ochędóstwo, żałosne ubiory...)
Tren IV (Zgwałciłaś, niepobożna śmierci, oczy moje...)
Tren I (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe...)
Treny - geneza, treść i konstrukcja
Pieśń o spustoszeniu Podola (Pieśń V) - interpretacja i analiza
Pieśń świętojańska o Sobótce - interpretacja i analiza
Pieśń świętojańska o Sobótce - wiadomości wstępne
O doktorze Hiszpanie - interpretacja i analiza

Sęp-Szarzyński Mikołaj
Sonet III. O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem - interpretacja i analiza
Sonet I. O krótkości i niepewności na świecie żywota człowieczego - interpretacja i analiza
Sonet V. O nietrwałej miłości rzeczy świata tego - interpretacja i analiza
Epitafium Rzymowi - interpretacja i analiza
Epitafium Rzymowi - kontekst

Inne



Partner serwisu:

kontakt | polityka cookies