Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Renesans

Pieśń świętojańska o Sobótce - interpretacja i analiza

Autor: Karolina Marlga

Poza względem formalnym „Pieśń świętojańska o Sobótce” zalicza się do liryki pośredniej, a dokładniej do jej szczególnej odmiany - liryki opisowej, w której opis zjawisk krajobrazowych przesłania kreację podmiotu lirycznego.

Pozostając przy „ja” mówiącym, należy utożsamić je z autorem utworu. Podobnie jak Jan Kochanowski w wielu fraszkach czy innych pieśniach, tak i podmiot rozczula się nad urokami życia wiejskiego, mając w pamięci styl życia, towarzyszący przebywaniu na królewskim dworze (pieśń Panny XII). Dzięki dzieleniu się z czytelnikiem życiowym doświadczeniem, „Pieśń” może być analizowana także jako dzieło o niebezpieczeństwach mieszkania w mieście. Potępiając etap życia dworskiego, gdzie człowiek egzystuje na koszt swego gospodarza, negując lata ciągłego podróżowania nie wiadomo w jakim celu, w nieustanej pogoni za coraz to nowszymi, bardziej intensywnymi wrażeniami czy rozliczając się z latami żołnierskimi, podczas których stale uczestniczy się w wojnach, podmiot w kontrastowy sposób zestawia te wszystkie odmiany ludzkiego losu z niezależnością, samowystarczalnością i wolnością, jaką daje życie na wsi. Opisanie dwóch różnych stylów życia miało na celu podkreślenie tych pozytywnych aspektów.

„Jednak krąg zagadnień o istotnym znaczeniu etycznym poszerzony został o charakterystyczną opozycję, będącą osią konstrukcyjną całego cyklu. Jest to – jakże bliskie czytelnikowi XX-wiecznemu! – przeciwstawienie życia wiejskiego i miejskiego. „Zepsucie cywilizacyjne”, na jakie złożyły się wymieniane szczegółowo zakłamanie, fałsz, obłuda, rozmaite zbrodnie i niebezpieczeństwa – znajdują przeciwwagę w uroku i harmonii egzystencji zgodnej z prawami boskimi i naturą człowieka” (T. Farent, dz. cyt.).

Wśród środków poetyckiego wyrazu największą grupę stanowią te, które wpisują się w arkadyjsko-idylliczną charakterystykę wsi. Mamy na przykład metaforę sadu, które „obradzają” owocami gospodarza, podobnie jest z pszczołami, które „Jemu (...) miód dawają”. Kochanowski sięgnął także po inne tropy poetyckie, współtworzące sielankowy obraz wsi, gdzie „przychodzi z owiec wełna”, w rzece są „gęste więcierze”, a „rozliczni ptacy wkoło”, gdzie są zielone łąki, rozśpiewane ptactwo, pola uprawne, drzewa dające cień, jeziora, igraszki faunów leśnych.
Wśród najwidoczniejszych można wyróżnić:
  • archaizmy: „dawa", „bielicą" ;

  • zdrobnienia: „Sobótka";

  • apostrofy, np. „Wsi spokojna, wsi wesoła, / Który głos twej chwale zdoła?";

  • pytanie retoryczne, np. „Kto twe wczasy, kto pożytki / Może wspomnieć za raz wszytki?”;

  • przerzutnię „tam i domowi / Sypali się ku ogniowi”;

  • epitety, np. „Czarnym Lesie", „Bezpieczne nabywanie";
    porównanie, np. „Sobótkę jako czas niesie / Zapalono w Czarnym Lesie”;

  • metaforę, np. „Gdy słońce Raka zagrzewa”;

  • animizację, np. „Gdzie człowieka wicher pędzi" .


Innym zabiegiem formalnymi jest na przykład użycie anafory (Pieśń XII, zwrotka ósma), w której podmiot wylicza liczne zalety pobytu na wsi:
„Tam już pieśni rozmaite,
Tam będą gadki pokryte,
Tam trefne plęsy z ukłony,
Tam cenar [tam] i goniony”.

Kochanowski sięgnął po rymy parzyste, zewnętrzne, żeńskie, dokładne, gramatyczne.

strona:    1    2    3    4    5    6    7    8    9    10    11  

Zobacz inne artykuły:

Kochanowski Jan
Czego chcesz od nas, Panie (Pieśń XXV) - interpretacja i analiza
Czego chcesz od nas, Panie (Pieśń XXV) - wiadomości wstępne
O czym mówią „Treny” Kochanowskiego?
Motywy obecne w „Trenach” Kochanowskiego
Problematyka „Trenów” Kochanowskiego
Podział cyklu „Trenów” Kochanowskiego
Kompozycja i styl „Trenów” Kochanowskiego
Treny jako gatunek
„Treny” Kochanowskiego - geneza
Psalm 115 Non nobis, Domine, non nobis - analiza
Psalm 91 Kochanowskiego - analiza
Pieśń IX (Ks. 2) „Nie porzucaj nadzieje…” - analiza
Pieśni Kochanowskiego - problematyka
Pieśni Kochanowskiego – tematyka
Pieśni Kochanowskiego - kompozycja i styl
Pieśni – gatunek
Geneza „Pieśni” Kochanowskiego
Problematyka fraszek Kochanowskiego
Tematyka fraszek Kochanowskiego
Fraszka – gatunek
Fraszki Kochanowskiego - geneza
Motywy we fraszkach Kochanowskiego
Chcemy sobie być radzi (Pieśń IX) - analiza
Chcemy sobie być radzi (Pieśń IX) - interpretacja
Wieczna Myśli (O żywocie ludzkim) - interpretacja i analiza
Na lipę - interpretacja i analiza
Na lipę - kontekst
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - interpretacja
Tren XIX (albo Sen)
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - analiza
Tren XVIII (My, nieposłuszne, Panie, dzieci Twoje...)
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - kontekst
Tren XI (Fraszka cnota! - powiedział Brutus porażony...)
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - analiza
Tren X (Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi się podziała?...)
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - interpretacja
Tren IX (Kupić by cię, Mądrości, za drogie pieniądze!...)
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - kontekst
Tren VIII (Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim...)
Miło szaleć, kiedy czas po temu... (Pieśń XX) - interepretacja i analiza
Tren VII (Nieszczęsne ochędóstwo, żałosne ubiory...)
Tren IV (Zgwałciłaś, niepobożna śmierci, oczy moje...)
Tren I (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe...)
Treny - geneza, treść i konstrukcja
Pieśń o spustoszeniu Podola (Pieśń V) - interpretacja i analiza
Pieśń świętojańska o Sobótce - interpretacja i analiza
Pieśń świętojańska o Sobótce - wiadomości wstępne
O doktorze Hiszpanie - interpretacja i analiza
O Miłości - interpretacja i analiza
O kaznodziei - interpretacja i analiza
Raki - interpretacja i analiza
Do fraszek (Fraszki moje) - interpretacja i analiza
Do fraszek (Fraszki moje) - wiadomości wstępne
Na swoje księgi - interpretacja i analiza
Do gór i lasów - interpretacja i analiza
Na zdrowie - analiza i interpretacja
O żywocie ludzkim (Fraszki to wszytko) - interpretacja i analiza
Człowiek Boże igrzysko - interpretacja
Na dom w Czarnolesie - interpretacja i analiza
Na dom w Czarnolesie - kontekst

Sęp-Szarzyński Mikołaj
Sonet III. O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem - interpretacja i analiza
Sonet I. O krótkości i niepewności na świecie żywota człowieczego - interpretacja i analiza
Sonet V. O nietrwałej miłości rzeczy świata tego - interpretacja i analiza
Epitafium Rzymowi - interpretacja i analiza
Epitafium Rzymowi - kontekst

Inne
Pieśni Kochanowskiego - wybrane motywy



Partner serwisu:

kontakt | polityka cookies