Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Renesans

Pieśń świętojańska o Sobótce - interpretacja i analiza

Autor: Karolina Marlga

„Gdy słońce Raka zagrzewa,
A słowik więcej nie spiewa”.

Święto ognia, wody, słońca i księżyca, urodzaju, płodności, radości i miłości zgromadziło wiele osób:
„Tam goście, tam i domowi
Sypali się ku ogniowi”.

Powszechne podniecenie i radość udzieliła się także naturze, ona również pozostałą wierna obrzędowi:
„Bąki za raz troje grały
A sady się sprzeciwiały”.

Gdy już „Siedli wszyscy na murawie”, sześć par wstało. Oczy zebranych skupiły się na jednakowo ubranych dziewczętach, których suknie były przewiązane „belicą” - legendarnym kwiatem paproci, mającym zakwitać raz w roku, właśnie w czasie Nocy Świętojańskiej. Znalezienie go miało zapewnić bogactwo i dostatek (jak np. w Irlandii czterolistna koniczyna, albo w Szkocji - biały wrzos), dlatego poszukiwania były nieodłącznym elementem obchodów słowiańskiego święta Kupały.

Ze względu na swoje „magiczne” działanie, kwiat paproci stał się bohaterem także innych poetyckich utworów. Marian Hemar, poeta, dramaturg, satyryk, orator, fraszkopisarz i liryk poświęcił my strofę wiersza „Czerwiec”:
„Kwiat paproci w gęstwinie
Mignie na ćwierć minuty
I wtedy ludzkim altem
Zapieją złote koguty”.

Motyw zielonej rośliny wystąpił także w kulturze masowej, na przykład w znanej piosence polskiego zespołu Alibabki - „Kwiat jednej nocy”:
„Zakwita raz, tylko raz, biały kwiat.
Przez jedną noc pachnie tak, ach!
Przez taką noc Królowa Jednej Nocy ogląda świat.
A światło dnia zdmuchuje kwiatu płomień na wiele lat”.

Wracając do „Pieśni” renesansowego miłośnika natury, ostatni czterowiersz wstępu kończy nakreślenie sytuacji lirycznej:
„Wszytki spiewać nauczone,
W tańcu także niezganione;
Więc koleją zaczynały,
A pierwszej tak począć dały:”.

Otwierająca pieśń wypływa z ust „Panny I”. W pierwszych słowach zwraca się ona do pozostałych dziewcząt. Nazywając je „siostrami”, proponuje wzięcie się za ręce i wspólny śpiew. Nic nie stoi na przeszkodzie oddaniu się magii chwili, okoliczności są aż nadto sprzyjające:
„(...) ogień napalono
I placu nam postąpiono”.
Bohaterka w dalszych słowach zwraca się do „pięknej nocy”, prosząc ją o życzliwą pogodę, umożliwiającą coroczną zabawę:
„Piękna nocy, życz pogody,
Broń wiatrów i nagłej wody;
Dziś przyszedł czas, że na dworze
Mamy czekać ranej zorze”.

Dziewczyna nie wyobraża sobie, żeby „na dzień świętego Jana” nie wziąć udziału w celebrowaniu święta Sobótki. Jest przywiązana do tej tradycji, zna ją od dziecka, podobnie jak jej matka oraz babka:
„Tak to matki nam podały,
Samy także z drugich miały”.

Szacunek dla ludowych obyczajów widać także w kolejnej zwrotce, gdy „Panna I” zwraca się do dzieci. Zależy jej, aby nowe pokolenie kultywowało tradycję Nocy Kupały:
„Dzieci, rady mej słuchajcie,
Ojcowski rząd zachowajcie:
Święto niechaj świętem będzie,
Tak bywało przed tym wszędzie”.

Pobożność i zachowanie ciągłości zwyczajów przodków zapewni ludziom miłość Boga oraz obfitość plonów:
„Święta przed tym ludzie czcili,
A przedsię wszytko zrobili;
A ziemia hojnie rodziła,
Bo pobożność Bogu miła”.

Bohaterka dokonuje podsumowania swego życia oraz życia bliskich jej osób. Jest ono wypełnione ciężką pracą („Dziś bez przestanku pracujem”), uniemożliwiającą czasem wierność przykazaniu o „święceniu dnia świętego” („I dniom świętym nie folgujem:”). Nieustanna praca i brak czasu na kontynuowanie ludowych obrzędów oraz modlitwę jest powodem przeświadczenia o otaczającej człowieka pustce, mimo zarabiania pieniędzy:

strona:    1    2    3    4    5    6    7    8    9    10    11  

Zobacz inne artykuły:

Kochanowski Jan
Czego chcesz od nas, Panie (Pieśń XXV) - interpretacja i analiza
Czego chcesz od nas, Panie (Pieśń XXV) - wiadomości wstępne
O czym mówią „Treny” Kochanowskiego?
Motywy obecne w „Trenach” Kochanowskiego
Problematyka „Trenów” Kochanowskiego
Podział cyklu „Trenów” Kochanowskiego
Kompozycja i styl „Trenów” Kochanowskiego
Treny jako gatunek
„Treny” Kochanowskiego - geneza
Psalm 115 Non nobis, Domine, non nobis - analiza
Psalm 91 Kochanowskiego - analiza
Pieśń IX (Ks. 2) „Nie porzucaj nadzieje…” - analiza
Pieśni Kochanowskiego - problematyka
Pieśni Kochanowskiego – tematyka
Pieśni Kochanowskiego - kompozycja i styl
Pieśni – gatunek
Geneza „Pieśni” Kochanowskiego
Problematyka fraszek Kochanowskiego
Tematyka fraszek Kochanowskiego
Fraszka – gatunek
Fraszki Kochanowskiego - geneza
Motywy we fraszkach Kochanowskiego
Chcemy sobie być radzi (Pieśń IX) - analiza
Chcemy sobie być radzi (Pieśń IX) - interpretacja
Wieczna Myśli (O żywocie ludzkim) - interpretacja i analiza
Na lipę - interpretacja i analiza
Na lipę - kontekst
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - interpretacja
Tren XIX (albo Sen)
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - analiza
Tren XVIII (My, nieposłuszne, Panie, dzieci Twoje...)
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - kontekst
Tren XI (Fraszka cnota! - powiedział Brutus porażony...)
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - analiza
Tren X (Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi się podziała?...)
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - interpretacja
Tren IX (Kupić by cię, Mądrości, za drogie pieniądze!...)
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - kontekst
Tren VIII (Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim...)
Miło szaleć, kiedy czas po temu... (Pieśń XX) - interepretacja i analiza
Tren VII (Nieszczęsne ochędóstwo, żałosne ubiory...)
Tren IV (Zgwałciłaś, niepobożna śmierci, oczy moje...)
Tren I (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe...)
Treny - geneza, treść i konstrukcja
Pieśń o spustoszeniu Podola (Pieśń V) - interpretacja i analiza
Pieśń świętojańska o Sobótce - interpretacja i analiza
Pieśń świętojańska o Sobótce - wiadomości wstępne
O doktorze Hiszpanie - interpretacja i analiza
O Miłości - interpretacja i analiza
O kaznodziei - interpretacja i analiza
Raki - interpretacja i analiza
Do fraszek (Fraszki moje) - interpretacja i analiza
Do fraszek (Fraszki moje) - wiadomości wstępne
Na swoje księgi - interpretacja i analiza
Do gór i lasów - interpretacja i analiza
Na zdrowie - analiza i interpretacja
O żywocie ludzkim (Fraszki to wszytko) - interpretacja i analiza
Człowiek Boże igrzysko - interpretacja
Na dom w Czarnolesie - interpretacja i analiza
Na dom w Czarnolesie - kontekst

Sęp-Szarzyński Mikołaj
Sonet III. O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem - interpretacja i analiza
Sonet I. O krótkości i niepewności na świecie żywota człowieczego - interpretacja i analiza
Sonet V. O nietrwałej miłości rzeczy świata tego - interpretacja i analiza
Epitafium Rzymowi - interpretacja i analiza
Epitafium Rzymowi - kontekst

Inne
Pieśni Kochanowskiego - wybrane motywy



Partner serwisu:

kontakt | polityka cookies