Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Romantyzm

Pani Twardowska - interpretacja i analiza

Skupmy się na pierwszym z wymienionych przez badacza źródle komizmu „Pani Twardowskiej” – strukturze świata przedstawionego. Zarówno fabuła, jak i czas, przestrzeń, a przede wszystkim postaci stanowiące o wymowie i charakterze ballady, są ze sobą ściśle powiązane. Ważną rolę przypisuje się zwłaszcza miejscu wydarzeń, czyli karczmie „Rzym”. Komizm nazwy lokalu polega nie tylko na odniesieniu się do dzisiejszej stolicy Włoch, ale przede wszystkim do zapisów zawartych w cyrografie. Poprzez nadanie takiej właśnie nazwy pijackiej knajpie, gdzie każdego wieczora spotykało się hulaszcze towarzystwo, Mickiewicz skontrastował ze sobą wartości najwyższe (Rzym to przecież siedziba papiestwa, „wieczne miasto”, a dla niektórych święte miasto) z niskimi (zabawa przy alkoholu, bijatyki, awantury). Skoro już jesteśmy przy karczmie, warto byłoby przytoczyć słowa Grabowskiej, która w artykule „Primula veris romantyzmu polskiego” napisała: „(…) karczma była miejscem, gdzie spotkać się mogli ludzie najróżniejszych profesji i stanu. Toż to w karczmie Jankiela w «Panu Tadeuszu» goszczą równocześnie i chłopi, i szlachta zaściankowa, i pan ekonom siedzący osobno, i centralna figura spotkania – bernardyn – ksiądz Robak. Była karczma jakimś ważnym elementem nie tylko kultury obyczajowej szlacheckiej Polski, ale po prostu i krajobrazu” (M. Grabowska, „Primula veris romantyzmu polskiego, [w:] „Rozmaitości romantyczne, Warszawa 1978).

Możemy wyróżnić dwa rodzaje przestrzeni w „Pani Twardowskiej”. Pierwsza z nich to właśnie karczma „Rzym” i jej najbliższa okolica, gdzie toczą się losy głównych bohaterów. Ponadto istnieje jeszcze przestrzeń przywoływana, czyli miejsca o których wspomina przeważnie Mefistofeles, a w których nie dzieje się akcja. Do tych lokalizacji możemy zaliczyć Łysą Górę, gdzie Twardowski zawarł pakt z diabłem, a także piekło i Rzym. Przestrzeń przywoływana ma ważne znaczenie dla całości fabuły utworu, lecz również wydatnie wpływa na jego komizm. W kontekście wydarzeń opisanych w balladzie, a przede wszystkim stylu w jaki zostało to zrobione, nawet czeluście piekielne wydają się miejscem dość przyjemnym i zabawnym, skoro Mefistofeles wybiera je ponad rok spędzony w żoną Twardowskiego.


Jak celnie dostrzega Cysewski: „sarmacki szlachcic Twardowski podpisujący z diabłami kontrakt na Łysej Górze, którą tradycja kojarzy z czarownicami na miotłach, to zaiste świetny pomysł z komicznym efektem; i podobnie skojarzenie Rzymu z Łysą Górą, realizacją umowy diabelskiej i karczmą czyni ze «świętego miasta» przestrzeń humoru i satyry (K. Cysewski, dz. cyt.).

Kolejnym elementem świata przedstawionego, który ma wymowę komiczną jest także czas. Podobnie jak w przypadku przestrzeni, możemy wyróżnić w utworze czas akcji opisywanej przez podmiot liryczny jako aktualnej, a także związany z przywoływanymi wydarzeniami z przeszłości. W przypadku „Pani Twardowskiej” czas jest ściśle powiązany z miejscem. Upływ siedmiu lat od momentu zawarcia umowy na Łysej Górze nie tylko potęguje wyjątkowość karczmy „Rzym”, ale przede wszystkim świadczy o nieudolności Mefistofelesa, który dawał się oszukiwać przez pięć lat czarnoksiężnikowi. Jednocześnie świadczy również o podejściu Twardowskiego do cyrografu i diabła.

Dotarliśmy wreszcie do bohaterów, niosących ze sobą zdecydowanie największy ładunek komiczny, którzy napędzają humorystyczną fabułę ballady. W tym miejscu warto wprowadzić pojęcie aktanta – postaci mających szczególny wpływ na wydarzenia utworu artystycznego, a także na pozostałych jego bohaterów (zob. K. Cysewski, dz. cyt.). Rolą tą na przestrzeni „Pani Twardowskiej” wymieniają się Mefistofeles i kontuszowy szlachcic. Zanim skoncentrujemy się na tym jak ten proces przebiegał, należałoby podzielić fabułę utworu na główne części. Posługując się podziałem dokonanym przez Kazimierza Cysewskiego, możemy wyróżnić cztery etapy wydarzeń:

strona:    1    2    3    4    5    6    7    8    9  


Zobacz inne artykuły:

Mickiewicz Adam
Oda do młodości - interpretacja i analiza
Bakczysaraj - interpretacja i analiza
Widok gór ze stepów Kozłowa - interpretacja i analiza
Burza - interpretacja i analiza
Żegluga - interpretacja i analiza
Cisza morska - interpretacja i analiza
Stepy akermańskie - interpretacja i analiza
„Sonety krymskie” - streszczenie ogólne
Romantyzm „Sonetów krymskich”
Recepcja „Sonetów krymskich”
Język „Sonetów krymskich”
Problematyka „Sonetów krymskich”
Podział wewnętrzny „Sonetów krymskich”
Zmagania Mickiewicza z sonetem
Okoliczności powstania „Sonetów krymskich”
Polały się łzy - interpretacja i analiza
Nad wodą wielką i czystą - interpretacja i analiza
Snuć miłość - interpretacja i analiza
Liryki lozańskie - geneza i charakterystyka
Do matki Polki - interpretacja i analiza
Niepewność - interpretacja i analiza
Do M*** - interpretacja i analiza
Zima miejska - interpretacja i analiza
Lilje - interpretacja i analiza
Pani Twardowska - interpretacja i analiza
To lubię - interpretacja i analiza
Powrót taty - interpretacja i analiza
Rybka - interpretacja i analiza
Świtezianka - interpretacja i analiza
Świteź - interpretacja i analiza
Ajudah - interpretacja i analiza
Pierwiosnek - interpretacja i analiza
Pielgrzym - interpretacja i analiza
Ballady i romanse - opracowanie
Czatyrdah - interpretacja i analiza
Bajdary - interpretacja i analiza

Norwid Cyprian Kamil
Bema pamięci żałobny rapsod - interpretacja i analiza
Bema pamięci żałobny rapsod - wiadomości wstępne
Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie? - interpretacja i analiza
Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie? - wiadomości wstępne
Moja ojczyzna - interpretacja i analiza
Moja ojczyzna - wiadomości wstepne
Pielgrzym - interpretacja i analiza
Pielgrzym - wiadomości wstępne
Pióro - interpretacja i analiza
Pióro - wiadomości wstępne
W Weronie - interpretacja i analiza
W Weronie - wiadomości wstępne
Moja piosnka II - interpretacja i analiza
Do obywatela Johna Browne'a - interpretacja i analiza
Do obywatela Johna Browne'a - wiadomości wstępne
Fortepian Szopena - analiza
Fortepian Szopena - interpretacja
Fortepian Szopena - wiadomości wstępne

Słowacki Juliusz
Rozmowa z piramidami - interpretacja i analiza
Grób Agamemnona - interpretacja i analiza
Grób Agamemnona - motyw mogiły, grobu
Smutno mi Boże - interpretacja i analiza
Smutno mi, Boże! - wiadomości wstępne
Sowiński w okopach Woli - interpretacja i analiza
Sowiński w okopach Woli - wiadomości wstępne
Testament mój - interpretacja i analiza
Testament mój - wiadomości wstępne
Rozłączenie - interpretacja i analiza

Inne
Analiza porównawcza utworów „Oda do młodości” Adama Mickiewicza i „Do młodych” Adama Asnyka



Partner serwisu:

kontakt | polityka cookies