Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Dwudziestolecie miedzywojenne

Poetyka „Żagarów”


W wierszach wilnian możemy wyróżnić trzy częściowo współistniejące figury poetyckiego myślenia o historii: Maszyna Dziejowa, Przebłysk Losu i mowę „wizyjno-epicką” zakorzenioną w tradycji romantycznego wizjonerstwa.

Maszyna Dziejowa łączy się z wizyjnym aspektem historyzmu, ekscytującym dramatem rewolucyjnych myśli, rozgrywanym wśród zrewoltowanych gromad i wielkich skal czasu. Główny motyw myślowy to wizja ruchu historii, która uderza gromem rewolucji, ale też jest olbrzymim mrowiskiem ludzkich prac. Fascynacja wielką skalą historycznego działania wyzwala stany, w których wszystko i na wszystkich poziomach ulega totalnej metamorfozie. Jest wyzwaniem zarówno moralnym, jak i wyzwaniem dla poetyckiej wyobraźni. Z cyklicznej mechaniki dziejów wynikały tendencje do mityzowania. Z czasem rozczarowanie do wielkoskalowego historyzmu powoduje skupienie na przedmiocie, szczególe, zaś sens staje się nierozdzielny z obrazem, historiozoficzna postawa zostaje zamieniona przez etyczną. Przebłysk Losu zawiera w sobie esencję epickości, jest nim codzienny, zwyczajny epizod, drobiazg, przez który przemawia Historia, Prawo albo Rytm Życia. Epickość przybierała postać dziennikarsko-sprawozdawczą.

Żagaryści pragną skonstruować takie „ja”, które łączyłoby atrybuty intelektualnego autorytetu z atrybutami poszerzonej wrażliwości moralno-emocjonalnej. Ujawnia się tu mesjanistyczny mit wodza dusz. Szansą zrozumienia historii jest Iluminacja. Figura wizyjno-epicka działa na czytelnym tle słowa objawionego, słowa natchnionego przywódcy.

W drugiej połowie lat trzydziestych postulaty ratowania wartości kultury zagrożonych faszyzacją i wojną miały charakter elitarystyczny. Elita zamiast narzucać masom swą kulturę, uległa ich wpływowi. Awangardowa zadziorność (formalne wynalazki – wyraz epigoństwa) ustępowała miejsca solidarności intelektualistów w oporze wobec zjawisk społeczno-politycznych grożących upadkiem kultury i barbaryzacją. Głoszono postulaty humanizacji życia. Niechętnie używano słowa w funkcji perswazyjnej i apelatywnej. Poezja zdobywała dystans wobec aktualnych ideologii. Miłosz pisał, iż jego wiersze „za sprawą dajmoniona były mądrzejsze od niego i mimo lodu klasycyzującej formy wyrażały zdumiewającą gwałtowność”. W artykule Kłamstwo dzisiejszej poezji („Orka na ugorze” 1938) oskarża on zarówno „poezję czystą”, jak i „szkołę formalną”. Miłosz krytykował rodzimą awangardę za jej prowincjonalizm i doktrynerskie roztrząsanie własnych założeń.
Wspólnymi tendencjami większości poetów drugiej awangardy pod koniec lat trzydziestych było:
  • wykształcenie postawy „metafizycznego indywidualizmu” pod naciskiem sprzecznych postulatów ideowych,

  • swoiste „ssanie pustki” po załamaniu się humanistycznej dobrej wiary,
    spirytualizm,

  • metafizyczne zabarwienie moralizmu,

  • skłonność ujmowania ideologii totalitarnych jako „błędu”, fałszywej świadomości.


W nowej formule poetyckiego przedstawienia dominowała dłuższa forma liryczna, hybrydyczna gatunkowo, często z partiami dyskursywnymi, niekiedy przywołująca na myśl dramat poetycki. Kategoriami organizującymi świat przedstawiony były mit, mitologizacja, kosmogonia, poemat-baśń, wizja, opowieść. Formą była parabola poetycka, której temat i akcja stanowiły jedynie pretekst, warstwę symboliczną dla wpisanych w nią sensów należących do innego porządku znaczeniowego. Poeci drugiej awangardy posługiwali się metaforą oszczędnie. W cenie u wielu poetów znalazło się porównanie. Kompozycja zyskała luźny charakter. Powrócono do budowania tekstu poetyckiego za pośrednictwem figur i struktur o charakterze symbolu. Konieczny był powrót do monologu lirycznego, fabularności, choćby pełnej przeskoków i powikłań, do dyskursu.

strona:    1    2  

Zobacz inne artykuły:

Czechowicz Józef
Charakterystyka twórczości Józefa Czechowicza
Wstęp do twórczości Józefa Czechowicza
Biografia Józefa Czechowicza
Miejsce Czechowicza w literaturze
Żal - analiza i interpretacja
Sam - analiza i interpretacja
modlitwa żałobna - analiza i interpretacja

Gałczyński Konstanty Ildefons
Prośba o wyspy szczęśliwe - analiza i interpretacja
Zaczarowana dorożka - analiza i interpretacja
Pieśń o żołnierzach z Westerplatte - analiza i interpretacja
Niobe - analiza i interpretacja
Serwus, madonna - analiza i interpretacja
Kryzys w branży szarlatanów - analiza i interpretacja
Wit Stwosz - analiza i interpretacja
Spotkanie z matką - analiza i interpretacja

Iwaszkiewicz Jarosław
Źródło Aretuzy - analiza i interpretacja
Erotyk - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza

Jasieński Bruno
JEDNODŃUWKA FUTURYSTUW mańifesty futuryzmu polskiego wydańe nadzwyczajne na całą Żeczpospolitą Polską
But w butonierce - analiza
But w butonierce - interpretacja

Leśmian Bolesław
Urszula Kochanowska - analiza
Urszula Kochanowska - interpretacja
Urszula Kochanowska - geneza
W malinowym chruśniaku - analiza
W malinowym chruśniaku - interpretacja
W malinowym chruśniaku - geneza
Pan Błyszczyński - analiza
Pan Błyszczyński - interpretacja
Pan Błyszczyński - geneza
Szewczyk - analiza
Szewczyk - interpretacja
Dusiołek - analiza
Dusiołek - interpretacja
Dusiołek - geneza
Dwoje ludzieńków - analiza
Dwoje ludzieńków - interpretacja
Dwoje ludzieńków - geneza
Dziewczyna - analiza
Dziewczyna - interpretacja
Topielec - analiza
Topielec - interpretacja

Pawlikowska-Jasnorzewska Maria
Płyty Carusa - analiza i interpretacja
Miłość - analiza i interpretacja
La prcieuse - analiza i interpretacja
La prcieuse - geneza

Słonimski Antoni
Credo - analiza i interpretacja
Smutno mi Boże - analiza i interpretacja

Staff Leopold
Kowal - analiza
Kowal – interpretacja
Deszcz jesienny – analiza
Deszcz jesienny – interpretacja
Przedśpiew - analiza
Przedśpiew - interpretacja
Ars poetica - analiza
Ars poetica - interpretacja
Kartoflisko - analiza
Kartoflisko - interpretacja
Curriculum vitae - analiza
Curriculum vitae - interpretacja
Wysokie drzewa - analiza
Wysokie drzewa - interpretacja

Stanisław Przybyszewski

Tuwim Julian
Wiosna. Dytyramb - interpretacja
Wiosna. Dytyramb - geneza
Rzecz czarnoleska - analiza
Rzecz czarnoleska - interpretacja
Sokrates tańczący - analiza
Sokrates tańczący - interpretacja
Sitowie - analiza
Sitowie - interpretacja
Sitowie - geneza
Prośba o piosenkę - analiza
Prośba o piosenkę - interpretacja
Prośba o piosenkę - geneza
Do krytyków - analiza
Do krytyków - interpretacja
Do krytyków - geneza
Mieszkańcy - analiza
Mieszkańcy - interpretacja
Mieszkańcy - geneza
Wiosna. Dytyramb - analiza

Wierzyński Kazimierz
Motto - analiza i interpretacja
Zielono mam w głowie - analiza
Zielono mam w głowie - interpretacja
Kufer - analiza
Kufer - interpretacja
Kufer - geneza
Lewa kieszeń - analiza i interpretacja

Inne
Program i poetyka awangardy krakowskiej
Powstanie i rozwój awangardy krakowskiej
Główne założenia futuryzmu
Fazy rozwoju futuryzmu
Główne cechy polskiego futuryzmu
Język poetycki dwudziestolecia międzywojennego
Poetyka „Żagarów”
Ideowe podłoże „Żagarów”
Powstanie i rozwój „Żagarów”
Charakterystyka twórczości Juliana Przybosia do 1939
Tematyka wierszy Przybosia
Biografia Juliana Przybosia
Charakterystyka pierwszego okresu twórczości Czesława Miłosza (Trzy zimy)
Przemiany poetyckie na początku lat 30. XX wieku
Biografia Czesława Miłosza do 1936 roku



Partner serwisu:

kontakt | polityka cookies