Przesłanie Pana Cogito - interpretacja ostatnidzwonek.pl
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Współczesność

Przesłanie Pana Cogito - interpretacja

Autor: Karolina Marlêga

„PrzesÅ‚ania Pana Cogito” jest bodajże najbardziej znanym i najczęściej cytowanym wierszem Zbigniewa Herberta, zamykajÄ…cym jednoczeÅ›nie jego najważniejszy zbiór poezji „Pan Cogito” i stanowiÄ…cym syntezÄ™ zawartych w nim myÅ›li i poglÄ…dów autora. Opublikowanie tego dzieÅ‚a w 1974 roku zapoczÄ…tkowaÅ‚o:
„dÅ‚ugoletni cykl wierszy i przykÅ‚adów prozy poetyckiej, której bohaterem lirycznym lub podmiotem jest ów współczesny czÅ‚owiek myÅ›lÄ…cy („każdy”), istota filo­zofujÄ…ca, zdolna do analizy rzeczywistoÅ›ci i przyjmowania niepopu­larnej postawy” (U. Lementowicz, „Poezje Zbigniewa Herberta”, Lublin 2003).

Bohaterem Å‚Ä…czÄ…cym wszystkie wiersze tomu jest oczywiÅ›cie tytuÅ‚owy „Pan Cogito”, którego imiÄ™ nawiÄ…zuje do Å‚aciÅ„skiej maksymy, wypowiedzianej przez znanego filozofa Kartezjusza „Cogito ergo sum” („MyÅ›lÄ™, wiÄ™c jestem”) i oznacza „Pan MyÅ›lÄ™” („cogito” - „myÅ›leć”). Wielu badaczy – na przykÅ‚ad StanisÅ‚aw BaraÅ„czak – uważa, iż postać ta jest alter ego poety: „Pan Cogito bawi siÄ™ z nami w chowanego, to znikajÄ…c nam z oczu, to znów siÄ™ pojawiajÄ…c, utrzymujÄ…c nas w stanie ciÄ…gÅ‚ej niepewnoÅ›ci czy stwierdzenia, które sÅ‚yszymy sÄ… potwierdzeniami samego poety, czy też wygÅ‚asza je – traktowany przez poetÄ™ ironicznie – bohater?”.

Niektórzy sÄ… także zdania, iż Pan Cogito staÅ‚ siÄ™ symbolem czÅ‚owieka XX wieku i swojÄ… postawÄ… charakteryzuje te peÅ‚ne zmian i traumatycznych momentów sto lat: „Åšwiat, w którym egzystuje Pan Cogito, charakteryzuje siÄ™ upadkiem podstawowych wartoÅ›ci, dlatego pierwszorzÄ™dnym zadaniem czÅ‚owieka myÅ›lÄ…cego jest ich przywrócenie, które może dokonać siÄ™ tylko dziÄ™ki nieugiÄ™tej postawie moralnej, wiernoÅ›ci zasadom uksztaÅ‚towanym na drodze wielowiekowego doÅ›wiadczenia ludzkoÅ›ci, wypÅ‚ywajÄ…cego z archetypicznych przekazów zakorzenionych w tradycji Å›ródziemnomorskiej oraz kulturze chrzeÅ›cijaÅ„skiej (…)Pan Cogito jest postaciÄ… rozpiÄ™tÄ… miÄ™dzy tradycjÄ… i dziedzictwem kul­tury a peÅ‚nÄ… dramatycznych wyborów sytuacjÄ… współczesnego czÅ‚owieka. Nie zgadza siÄ™ z rezygnacjÄ… z zasad i wartoÅ›ci, ale nie zapewnia mu to bynajmniej szczęścia w jego Å›wiecie. Poczucie osamotnienia i wygnania, niepewność, niepokój, poczucie niezrozumienia, konieczność dokonywania trudnych wyborów – oto jego los” (U. Lementowicz, „Poezje Zbigniewa Herberta”, Lublin 2003).
Bohaterem i zarazem podmiotem lirycznym wiersza jest tytułowy Pan Cogito. Mimo skupienia się na jednostkowym adresacie, zwraca się ze swoim moralnym, opartym jest na koncepcji apelu czy dekalogu przesłaniem do wszystkich ludzi.

W pierwszych dwóch linijkach pada najważniejszy imperatyw: „Idź”. Podmiot nakazuje, aby odbiorca poszedÅ‚ tam, gdzie udali siÄ™ jego poprzednicy, czyli do „ciemnego kresu”. Tam czeka na niego „zÅ‚ote runo nicoÅ›ci” – jego „ostatnia nagroda”. To nawiÄ…zanie do mitologii może oznaczać Å›mierć lub być negacjÄ… poglÄ…du, iż odejÅ›cie stanowi przepustkÄ™ do raju.

W swojej wÄ™drówce, czyli caÅ‚ym życiu, czÅ‚owiek ma być wyprostowany, mimo iż inni bÄ™dÄ… czoÅ‚gali siÄ™ na kolanach „wÅ›ród odwróconych plecami i obalonych w proch”. Ważne jest, aby do koÅ„ca zachowaÅ‚ dumÄ™ i wysoko podniesione czoÅ‚o, nie ulegaÅ‚ presji otoczenia i nie daÅ‚ sobie narzucić okreÅ›lonego postÄ™powania. Musi być silny. O spoczywajÄ…cej na odbiorcy słów Pana Cogito misji Å›wiadczÄ… kolejne wersy:
„ocalaÅ‚eÅ› nie po to aby żyć
masz maÅ‚o czasu trzeba dać Å›wiadectwo”.

Fakt, iż adresat jego słów przeżyÅ‚ jakieÅ› straszne wydarzenie – chodzi tu najprawdopodobniej o traumÄ™ II wojny Å›wiatowej - determinuje go do poÅ›wiÄ™cenia swego życia, by dać Å›wiadectwo prawdzie. Musi pamiÄ™tać, że pozostaÅ‚o mu niewiele czasu i odważnie gÅ‚osić swoje wspomnienia, dzielić siÄ™ prywatnymi doÅ›wiadczeniami:

strona:    1    2    3    4    5  

Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Samotność - interpretacja i analiza
Samotność - geneza
Romantyczność - analiza i interpretacja
Romantyczność - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Z głową na karabinie - analiza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Historia - geneza
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza
Mironczarnia – interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Zestawienie „Ballad i romansów” z „RomantycznoÅ›ciÄ…” Adama Mickiewicza
Ballady i romanse - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Soldat inconnu - analiza
Soldat inconnu - interpretacja
Bagnet na broń - analiza i interpretacja

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Czyści - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja
Ikar - analiza i interpretacja
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
Powrót prokonsula - analiza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - geneza
U wrót doliny - analiza
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - geneza
Apollo i Marsjasz - analiza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - geneza
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Potęga smaku - geneza
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - interpretacja
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja
Raport z oblężonego miasta - geneza
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza

Konarski Feliks
Czerwone maki... - interpretacja i analiza
Czerwone maki... - geneza

Lechoń Jan
Herostrates - interpretacja
Herostrates - analiza
Herostrates - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza

Miłosz Czesław
Ogrodnik - analiza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - geneza
Walc - analiza
Walc - interpretacja
Walc - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Obłoki - geneza
Który skrzywdziłeś - analiza
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - geneza
Piosenka o końcu świata - analiza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
W Warszawie - geneza
Campo di Fiori - analiza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - geneza
Ars poetica? - analiza
Ars poetica? - interpretacja

PrzyboÅ› Julian
Póki my żyjemy - analiza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - geneza
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Notre Dame - analiza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - geneza
Z Tatr - analiza
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - geneza

Różewicz Tadeusz
Bez – interpretacja i analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza
Ocalony - analiza
Ocalony - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Warkoczyk - interpretacja
Lament - analiza
Lament - interpretacja
Lament - geneza
Drewno - analiza
Drewno - interpretacja
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Strach - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza
Powrót - geneza
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Termopile polskie - geneza

Stachura Edward
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Utopia - interpretacja i analiza
Utopia - geneza
Niektórzy lubią poezję - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja
Sto pociech - analiza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - geneza
Cebula - analiza
Cebula - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - geneza
Jeszcze - analiza
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - motyw Holocaustu
GÅ‚os w sprawie pornografii - analiza
GÅ‚os w sprawie pornografii - intepretacja
GÅ‚os w sprawie pornografii - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Atlantyda - geneza
Koniec i poczÄ…tek - analiza
Koniec i poczÄ…tek - interpretacja
Koniec i poczÄ…tek - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - analiza
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza

Twardowski Jan
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
szukam - analiza
szukam - interpretacja
za szybko - analiza
za szybko - interpretacja
Åšpieszmy siÄ™ - interpretacja
Åšpieszmy siÄ™ - geneza
samotność - analiza
samotność - interpretacja

Wojaczek Rafał
Ojczyzna - analiza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - geneza
Martwy język - interpretacja i analiza
Martwy język - geneza

Inne



Partner serwisu:

kontakt | polityka cookies