Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Współczesność

Ocalony - interpretacja



Zabijany „jak zwierzę” człowiek był w tych latach traktowany jak martwy przedmiot, jak fizyczne ciało, które jest śmiertelne i ulega pod razami siekiery:
„(…) wizja zabijania człowieka jest naturalistyczna, śmierć traci ludzki wymiar. Człowiek nie ginie w walce, nawet nierównej, ale jest niszczony, likwidowany jak zwierzę. Odebrane jest mu prawo godnej śmierci” (B. Szpytma, dz. cyt.).

Różewicz nie wspomina o sferze duchowej, o motywacji do utrzymania się przy życiu czy o zabiegach, podejmowanych w celu uniknięcia „porąbania”:
„Człowiek zabija i może zostać zabity – ot po prostu, jak zwierzę. Śmierć ludzi sprowadzona do rangi zwyczajnego faktu, odarta z charakterystycznego dla narodowej martyrologii patosu, pokazuje prawdziwe, brutalne realia wojny” (T. Farent, dz. cyt.).

Ostatni wers tej części informuje, iż zabici jak zwierzęta ludzie „nie zostaną zbawieni”. Tragiczna informacja została podana w suchy i chłodny sposób, bez emocjonalnego nacechowania, co dowodzi odcięcia się przez podmiot liryczny od chrześcijańskiej wiary o życiu po śmierci. Jak trafnie zauważa cytowany Farent:
„Ateistyczny światopogląd autora został przeniesiony na interpretację świata przez podmiot liryczny – skoro nie ma Boga, nie może być mowy o zbawieniu, ale nawet gdyby uznać Jego istnienie, czy wówczas, kiedy doszło do ludobójstwa, sprowadzenia człowieka do roli zwierzęcia rzeźnego, profanacji zwłok ludzkich – można było być dobrze przygotowanym od strony duchowej na śmierć?”.

Wers ten można interpretować także jako konsekwencję dehumanizacji. Ludzie nie mogą liczyć na zbawienie, ponieważ jest to ludzki przywilej. Oni zostali zestawieni z przedmiotami i zwierzętami, ich los podzielą nawet po śmierci:
„Człowiek, który ginie jak zwierzę, jest porąbany jak zwierzę, nie ma – podobnie jak zwierzę – również duszy. Nie zostanie więc zbawiony, bo nie ma kogo zbawiać. Zwierzęta przecież nie idą do raju” (B. Szpytma, dz. cyt.). Podobnie jak druga część, także i czwarta jest wyliczeniem przeciwstawnych pojęć, połączonych przy pomocy spójnika i:
„Pojęcia są tylko wyrazami:
Cnota i występek
Prawda i kłamstwo
Piękno i brzydota
Męstwo i tchórzostwo”.

W czasie wojny w podstawowych wartościach czy pojęciach nastąpił chaos. Stały się jedynie pustymi wyrazami, nie niosącymi ze sobą żadnego sensu, znanego z dotychczasowych systemów aksjologicznych. Pierwszy wers tej części jest nawiązanie, do filozoficznej kategorii pojęcia, rozumianego jako odzwierciedlająca cechy i stosunki charakteryzujące przedmioty i zjawiska rzeczywistości forma, istniejąca w świadomości ludzkiej.

„W filozofii średniowiecznej odbył się generalny spór o poznawczą rolę pojęć. Spór ten nazwany został sporem o uniwersalia (powszechniki). Trywializując, można by powiedzieć, że jedno ze stanowisk sporu zajmowali zwolennicy poglądu, że pojęcia istnieją jak realne przedmioty wiedzy abstrakcyjnej. Drugie stanowisko reprezentowali tzw. nominaliści, którzy twierdzili, że pojęcia nie istnieją w rzeczywistości. Różewicz nadaje sporowi o powszechniki dodatkowego wymiaru. Pojęcia są tylko wyrazami, a więc nie stoi za nimi realny byt, ani jakiekolwiek zakorzenienie w kulturze, etyce, moralności czy nauce. Pojęcia są pojedynczymi wyrazami, nic nie znaczącymi nazwami, które nie wynikają z procesu rozwoju cywilizacji, ale w przypadkowy sposób nazywają rzeczy, stany, zjawiska. Nie można odnieść w stosunku do nich żadnych praw filozoficznych czy logicznych, nie mówiąc już moralnych czy egzystencjalnych” (B. Szpytma, dz. cyt.).

Wojna zburzyła i zakwestionowała wszystkie idee, kategorie, aksjomaty, sprowadzając do jednego szeregu na przykład „prawdę i kłamstwo”. Zasiewając zwątpienie w każdej dziedzinie, uniemożliwiła ludziom odróżnianie zła od dobra, piękna od brzydoty. Muszą poruszać się w świecie niepewnych wartości, gdzie nie istnieją żadne normy, gdzie nie ma żadnych zasad i choćby pozoru poczucia bezpieczeństwa, gdzie upadł język: „pojęcia, nazwy są niedoskonałe, względne, relatywne. Nie pisują prawdy o człowieku, która jest albo zbyt skomplikowana, alb zbyt prosta” (B. Szpytma, dz. cyt.).

strona:    1    2    3    4    5  

Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Romantyczność - analiza i interpretacja
Romantyczność - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Z głową na karabinie - analiza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Historia - geneza
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja
Samotność - interpretacja i analiza
Samotność - geneza

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza
Mironczarnia – interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza
Ballady i romanse - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Soldat inconnu - analiza
Soldat inconnu - interpretacja
Bagnet na broń - analiza i interpretacja

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Czyści - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja
Ikar - analiza i interpretacja
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
Apollo i Marsjasz - analiza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - geneza
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Potęga smaku - geneza
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - interpretacja
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja
Raport z oblężonego miasta - geneza
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza
Powrót prokonsula - analiza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - geneza
U wrót doliny - analiza
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - geneza

Konarski Feliks
Czerwone maki... - interpretacja i analiza
Czerwone maki... - geneza

Lechoń Jan
Herostrates - interpretacja
Herostrates - analiza
Herostrates - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza

Miłosz Czesław
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - geneza
Piosenka o końcu świata - analiza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
W Warszawie - geneza
Campo di Fiori - analiza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - geneza
Ars poetica? - analiza
Ars poetica? - interpretacja
Ogrodnik - analiza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - geneza
Walc - analiza
Walc - interpretacja
Walc - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Obłoki - geneza
Który skrzywdziłeś - analiza

Przyboś Julian
Póki my żyjemy - analiza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - geneza
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Notre Dame - analiza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - geneza
Z Tatr - analiza
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - geneza

Różewicz Tadeusz
Lament - analiza
Lament - interpretacja
Lament - geneza
Drewno - analiza
Drewno - interpretacja
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Strach - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza
Powrót - geneza
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Termopile polskie - geneza
Bez – interpretacja i analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza
Ocalony - analiza
Ocalony - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Warkoczyk - interpretacja

Stachura Edward
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Głos w sprawie pornografii - intepretacja
Głos w sprawie pornografii - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Atlantyda - geneza
Koniec i początek - analiza
Koniec i początek - interpretacja
Koniec i początek - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - analiza
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
Utopia - interpretacja i analiza
Utopia - geneza
Niektórzy lubią poezję - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja
Sto pociech - analiza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - geneza
Cebula - analiza
Cebula - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - geneza
Jeszcze - analiza
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - motyw Holocaustu
Głos w sprawie pornografii - analiza

Twardowski Jan
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
szukam - analiza
szukam - interpretacja
za szybko - analiza
za szybko - interpretacja
Śpieszmy się - interpretacja
Śpieszmy się - geneza
samotność - analiza
samotność - interpretacja

Wojaczek Rafał
Ojczyzna - analiza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - geneza
Martwy język - interpretacja i analiza
Martwy język - geneza

Inne



Partner serwisu:

kontakt | polityka cookies