Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Współczesność

Ocalony - interpretacja



W piątym fragmencie wiersza podmiot kontynuuje zestawienie dwóch pojęć, znanych z czwartej zwrotki:
„Jednako waży cnota i występek”.

Ponownie pojawia się także organizujący tekst czasownik „widziałem”, po którym podmiot wspomina traumatyczne wydarzenia:
„Widziałem:
Człowieka który był jeden
Występny i cnotliwy”.

Ze zbiorowego portretu ofiar wojny, obecnego w drugiej strofie, podmiot przechodzi do obrazu jednostki. Zindywidualizowanie polega na skupieniu się na jednej osobie. Jej los, w której „cnota i występek” były tożsame, jest realizacją poglądu o dehumanizacji człowieka. Z porządnego i moralnego, człowiek stał się „występny i cnotliwy”. Mimo iż podmiot nie daje przykładów na swoją tezę, czytelnik wierzy w jego słowa. Dzieje się tak dzięki znajomości innych dokumentów źródłowych z czasów II wojny światowej, w których opisano, do czego posuwali się ludzie, by uniknąć zagazowania (por. „Opowiadania” Borowskiego, „Medaliony” Nałkowskiej, „Los utracony” Kertesza, „Zdążyć przed Panem Bogiem” Krall). Aby w pełni zinterpretować znaczenie słów Różewicza, wystarczy przypomnieć kilka fragmentów tzw. literatury obozowej:

„Wskakuję o środka. Porozrzucane po kątach wśród kału ludzkiego i pogubionych zegarków leżą poduszone, podeptane niemowlęta, nagie potworki o ogromnych głowach i wydętych brzuchach. Wynosi się je jak kurczaki, trzymając po parę w jednej garści” - naturalistyczny opis „sprzątania” wagonów pociągu, zaczerpnięty z opowiadania Tadeusza Borowskiego „Proszę państwa do gazu”;

„Inni niosą dziewczynkę bez nogi; trzymają ją za ręce i za tę jedną, pozostałą nogę. Łzy ciekną jej po twarzy, szepce żałośnie: »Panowie, to boli, boli…« Ciskają ją na auto między trupy. Spali się żywcem wraz z nimi” - fragment z tego samego tekstu, opisujący los kalekiej dziewczynki;

„A tu patrz: najpierw jedna wiejska stodoła pomalowana na biało i – duszą w niej ludzi. Potem cztery większe budynki – dwadzieścia tysięcy jak nic. Bez czarów, bez trucizn, bez hipnozy. Paru ludzi kierujących ruchem, żeby tłoku nie było, i ludzie płyną, jak woda z kranu za odkręceniem kurka. Dzieje się to wśród anemicznych drzew zadymionego lasku. Zwykłe ciężarowe samochody podwożą ludzi, wracają jak na taśmie i znów podwożą” – cytat z opowiadania Borowskiego „Ludzie, którzy szli”;„Jakże to jest, że nikt nie krzyknie, nie plunie w twarz, nie rzuci się na pierś? Zdejmujemy czapkę przed esmanami wracającymi spod lasu, jak wyczytają, idziemy z nimi na śmierć i – nic? Głodujemy, mokniemy na deszczu, zabierają nam najbliższych. Widzisz: to mistyka. Oto jest dziwne opętanie człowieka przez człowieka. Oto jest dzika bierność, której nic nie przełamie. A jedyna broń – to nasza liczba, której komory nie pomieszczą” – fragment z opowiadania „U nas, w Auschwitzu…”, w którym narrator opisuje psychikę człowieka lagrowanego.

Wracając do wiersza „Ocalony”, na tle pozostały części bardzo wyróżnia się – kompozycyjnie i treściowo – szósty fragment, niosący on zarówno nadzieję na odbudowę świata, jak i będący bolesną diagnozą jego końca:
„Szukam nauczyciela i mistrza
Niech przywróci mi wzrok słuch i mowę
Niech jeszcze raz nazwie rzeczy i pojęcia
Niech oddzieli światło od ciemności”.

Uzmysłowiwszy czytelnikowi zmiany, jakie zaszły w kondycji i światopoglądzie człowieka w wyniku traumy II wojny światowej, podmiot liryczny, który sam jest bezradny wobec zaistniałego chaosu (głuchy, niemy i niewidomy) ogłasza, że poszukuje „nauczyciela i mistrza”. Nie chce już dłużej być zagubiony w świecie pozbawionym wartości, lecz pragnie odnaleźć porządek, ład, punkt odniesienia. Pomoże mu w tym właśnie jego opiekun. Osoba ta będzie miała trudne zadanie, musi przywrócić dawny, przedwojenny porządek. Podmiot pragnie odzyskać słuch i wzrok, by mógł od nowa poznawać zmienioną rzeczywistość. Poza tym oczekuje, iż jego mentor nazwie od początku wszystkie „rzeczy i pojęcia” oraz – to kreacyjne zadanie – oddzieli „światło od ciemności”. Podmiot pragnie funkcjonować w nowym świecie, gdzie zapanuje ład i porządek, gdzie każde pojęcie będzie miało odmienne znaczenie, a każdy aspekt życia będzie można rozpatrywać w jasnych i klarownych kontekstach moralno-etycznych. „Nauczyciel i mistrz” ma być nie tylko autorytetem, wzorem do naśladowania i przewodnikiem, lecz niczym Bóg na początku Księgi Rodzaju ma uporządkować rzeczywistość od nowa, ma odbudować, oczyścić i ulepszyć świat:

strona:    1    2    3    4    5  

Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Romantyczność - analiza i interpretacja
Romantyczność - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Z głową na karabinie - analiza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Historia - geneza
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja
Samotność - interpretacja i analiza
Samotność - geneza

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza
Mironczarnia – interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza
Ballady i romanse - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Soldat inconnu - analiza
Soldat inconnu - interpretacja
Bagnet na broń - analiza i interpretacja

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Czyści - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja
Ikar - analiza i interpretacja
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
Apollo i Marsjasz - analiza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - geneza
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Potęga smaku - geneza
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - interpretacja
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja
Raport z oblężonego miasta - geneza
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza
Powrót prokonsula - analiza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - geneza
U wrót doliny - analiza
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - geneza

Konarski Feliks
Czerwone maki... - interpretacja i analiza
Czerwone maki... - geneza

Lechoń Jan
Herostrates - interpretacja
Herostrates - analiza
Herostrates - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza

Miłosz Czesław
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - geneza
Piosenka o końcu świata - analiza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
W Warszawie - geneza
Campo di Fiori - analiza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - geneza
Ars poetica? - analiza
Ars poetica? - interpretacja
Ogrodnik - analiza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - geneza
Walc - analiza
Walc - interpretacja
Walc - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Obłoki - geneza
Który skrzywdziłeś - analiza

Przyboś Julian
Póki my żyjemy - analiza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - geneza
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Notre Dame - analiza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - geneza
Z Tatr - analiza
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - geneza

Różewicz Tadeusz
Lament - analiza
Lament - interpretacja
Lament - geneza
Drewno - analiza
Drewno - interpretacja
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Strach - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza
Powrót - geneza
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Termopile polskie - geneza
Bez – interpretacja i analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza
Ocalony - analiza
Ocalony - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Warkoczyk - interpretacja

Stachura Edward
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Głos w sprawie pornografii - intepretacja
Głos w sprawie pornografii - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Atlantyda - geneza
Koniec i początek - analiza
Koniec i początek - interpretacja
Koniec i początek - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - analiza
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
Utopia - interpretacja i analiza
Utopia - geneza
Niektórzy lubią poezję - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja
Sto pociech - analiza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - geneza
Cebula - analiza
Cebula - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - geneza
Jeszcze - analiza
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - motyw Holocaustu
Głos w sprawie pornografii - analiza

Twardowski Jan
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
szukam - analiza
szukam - interpretacja
za szybko - analiza
za szybko - interpretacja
Śpieszmy się - interpretacja
Śpieszmy się - geneza
samotność - analiza
samotność - interpretacja

Wojaczek Rafał
Ojczyzna - analiza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - geneza
Martwy język - interpretacja i analiza
Martwy język - geneza

Inne



Partner serwisu:

kontakt | polityka cookies