Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Współczesność

Ocalony - interpretacja



„Stanowisko podmiotu wskazuje, że wojna cofnęła rozwój ludzkości i jej otoczenia do punktu wyjścia – trzeba jeszcze raz wprowadzić ład w przestrzeń i sferę duchową, by w nich normalnie egzystować” (T. Farent, dz. cyt.).

Jak trafnie zauważa Szpytma, poszukiwany przez podmiot Absolut jest Bogiem judeochrześcijańskim: „Wynika to ze sposobu przedstawienia, wyobrażeń na temat Mistrza. To Chrystus właśnie przywracał mowę, wzrok, słuch; zarówno w sposób dosłowny (uzdrowienia) jak i metaforyczny (nawrócenia, dawanie nowego życia, chrzest ewangeliczny). To starotestamentowy Jahwe nazywał rzeczy i pojęcia, i to On stwarzając świat oddzielił światło od ciemności” (B. Szpytma, dz. cyt.).

Ostatnia zwrotka jest dokładnym powtórzeniem pierwszej:
„Mam dwadzieścia cztery lata
Ocalałem
Prowadzony na rzeż”.

Fakt zduplikowania trzech wersów przez podmiot pełni bardzo ważną rolę, ponieważ posiada całkiem inną wymowę, niż za pierwszym razem. Żaden innych chwyt poetycki, żadne słowa czy żadne wspomnienie nie wniosłoby tak zapadającego w pamięć przekonania o tragizmie losu „ocalonego”, jak te osiem wyrazów. Dwudziestoczteroletni podmiot liryczny, który cudem uniknął losu „prowadzonych na rzeź” i „ocalał”, duchowo podzielił los „porąbanych” ludzi, zapełniających swoimi szczątkami „furgony wozów”. O przyczynie utraty chęci do życia i siły na wstawanie z łóżka pisze cytowany wcześniej Teodor Farent. Według autora opracowania poezji Tadeusza Różewicza, podmiot w tym wierszu: „tak naprawdę został skazany na okrucieństwo wspomnień i świadomość upadku wartości moralnych. Jego „ocalenie” jest tylko fizyczne. Pod względem duchowym jego sytuacja jest nie do pozazdroszczenia. Sam nie potrafi się uporać z ciężarem myśli, poczuciem chaosu, kryzysem moralności. (…) Podmiot czuje się nie w porządku wobec tych, których zabito, ale zauważa, w jakiej pułapce znalazł się on sam – „ocalony”, jednak bez nadziei na szczęście”. Trochę innego zdania jest przywoływany wcześniej Szpytma. On w ostatniej zwrotce dopatruje się bardziej optymistycznego przesłania. Traktując ją jako rachunek sumienia, idzie o krok dalej. Rozliczenie się z przeszłością interpretuje jako:
„punkt wyjścia, propozycję, od której może się zacząć nowe, wypełnione sensem życie” (B. Szpytma, dz. cyt.).

Jeden z najbardziej znanych wierszy Tadeusza Różewicza wpisuje się w powielaną przez niego tematykę Holocaustu i życia z bagażem wspomnień i poczucia wyizolowania. Idealnym podsumowanie interpretacji „Ocalonego” będą słowa Bernadetty Żynis, która podobne pierwiastki wyodrębniła w pozostałych wierszach poety: „Występujące w poezji Różewicza obrazy współczesnego świata, złożone z zaobserwowanych fragmentów rzeczywistości, dają najczęściej ironiczną, szyderczą, groteskową wizję człowieka i tworzonej po Holokauście kultury: „gazety przyniosły fotografię / szympansicy Betsy / która maluje taszystowskie obrazy / podają że małpa sprzedaje / obrazy z dużym powodzeniem / jeden z nich osiągnął cenę / 350 tysięcy franków” (Opowiadanie dydaktyczne). Różewicz najczęściej posługuje się cytatem (kolażem), palimpsestem, aluzją; „szmaciarz, ten szmaciarz, który zbiera na śmietnikach okrawki…” (J. Łukasiewicz). Szukając słowa najbardziej konkretnego, odartego ze złudzeń poetyczności, twórca napisał: „marnieje religia filozofia sztuka / maleją naturalne zasoby / języka / (…) nasze sieci są puste / wiersze wydobyte z dna / milczą / rozsypują się (*** Wygaśnięcie Absolutu niszczy…). Wiedzą poety jest przekonanie, że: „nic nigdy nie zostanie / wytłumaczone / nic wyrównane / nic wynagrodzone / nic nigdy / (…) świat się nie skończy / poezja powlecze się / dalej” (Wiedza). Różewicz stwierdza, że we współczesnym świecie obsesyjnie obecne jest „nic” – bezpostaciowe, nieuchwytne, ale działające, powodujące rozkład, pozbawiające tożsamości: „nic nadchodzi / nic w czarodziejskim płaszczu /(…) nic z głośników / mówi do niczego / o niczym” (Nic w płaszczu Prospera). Tak zarysowana kondycja świata, współczesnego człowieka, cywilizacji i sztuki stanowi ważny głos w najnowszej poezji, podejmującej refleksje nad światem i mimo wszystko próbującej ocalić „mieszkańca śmietnika” w jego etycznym wymiarze” (Bernadetta Żynis, „Literatura współczesna”, [w:] „Ilustrowane dzieje literatury. Od antyku do współczesności”, Bielsko-Biała 2003, s. 440 -443).

strona:    1    2    3    4    5  

Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Romantyczność - analiza i interpretacja
Romantyczność - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Z głową na karabinie - analiza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Historia - geneza
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja
Samotność - interpretacja i analiza
Samotność - geneza

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza
Mironczarnia – interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza
Ballady i romanse - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Soldat inconnu - analiza
Soldat inconnu - interpretacja
Bagnet na broń - analiza i interpretacja

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Czyści - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja
Ikar - analiza i interpretacja
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
Apollo i Marsjasz - analiza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - geneza
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Potęga smaku - geneza
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - interpretacja
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja
Raport z oblężonego miasta - geneza
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza
Powrót prokonsula - analiza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - geneza
U wrót doliny - analiza
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - geneza

Konarski Feliks
Czerwone maki... - interpretacja i analiza
Czerwone maki... - geneza

Lechoń Jan
Herostrates - interpretacja
Herostrates - analiza
Herostrates - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza

Miłosz Czesław
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - geneza
Piosenka o końcu świata - analiza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
W Warszawie - geneza
Campo di Fiori - analiza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - geneza
Ars poetica? - analiza
Ars poetica? - interpretacja
Ogrodnik - analiza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - geneza
Walc - analiza
Walc - interpretacja
Walc - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Obłoki - geneza
Który skrzywdziłeś - analiza

Przyboś Julian
Póki my żyjemy - analiza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - geneza
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Notre Dame - analiza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - geneza
Z Tatr - analiza
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - geneza

Różewicz Tadeusz
Lament - analiza
Lament - interpretacja
Lament - geneza
Drewno - analiza
Drewno - interpretacja
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Strach - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza
Powrót - geneza
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Termopile polskie - geneza
Bez – interpretacja i analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza
Ocalony - analiza
Ocalony - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Warkoczyk - interpretacja

Stachura Edward
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Głos w sprawie pornografii - intepretacja
Głos w sprawie pornografii - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Atlantyda - geneza
Koniec i początek - analiza
Koniec i początek - interpretacja
Koniec i początek - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - analiza
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
Utopia - interpretacja i analiza
Utopia - geneza
Niektórzy lubią poezję - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja
Sto pociech - analiza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - geneza
Cebula - analiza
Cebula - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - geneza
Jeszcze - analiza
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - motyw Holocaustu
Głos w sprawie pornografii - analiza

Twardowski Jan
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
szukam - analiza
szukam - interpretacja
za szybko - analiza
za szybko - interpretacja
Śpieszmy się - interpretacja
Śpieszmy się - geneza
samotność - analiza
samotność - interpretacja

Wojaczek Rafał
Ojczyzna - analiza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - geneza
Martwy język - interpretacja i analiza
Martwy język - geneza

Inne



Partner serwisu:

kontakt | polityka cookies