Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Współczesność

Bez – interpretacja i analiza

Powodem odejścia Boga od podmiotu mogło być nadmierne skupienie się tego drugiego na możliwościach, jakie przed wchodzącym w dorosłość człowiekiem stawia życie. Bóg mógł „uciec” także z innego powodu – nie mógł już dłużej słuchać śmiechu podmiotu, który rozważnie zauważa, że przecież Stwórca nie ulega takiej słabości.

Kolejne powody oddalenia się Boga od człowieka zdradzają dalsze wersy utworu. Podmiot podejmuje w nich kwestię „ukarania”:
„małego ciemnego za upór
za pychę
za to
że próbowałem stworzyć
nowego człowieka
nowy język”.

Pod koniec wiersza podmiot skupia się na oddaniu atmosfery towarzyszącej opuszczeniu. Bóg oddalił się od niego:
„(…) bez szumu
skrzydeł bez błyskawic
jak polna myszka
jak woda co wsiąkła w piach”.

Brak jakiegokolwiek znaku nadchodzącej zmiany spowodował, iż niczego niespodziewający się podmiot nie zauważył momentu „opuszczenia”:
„zajęty roztargniony
nie zauważyłem twojej ucieczki
twojej nieobecności
w moim życiu”.

Ostatni dwuwers jest dokładnym powtórzeniem obecnych kilka strof powyżej linijek:
„życie bez boga jest możliwe
życie bez boga jest niemożliwe”.

Wiersz „Bez” Tadeusza Różewicza opowiada o dwóch najważniejszych momentach w życiu każdego chrześcijanina – momencie zdobycia oraz utraty wiary w Boga. Podmiot liryczny w swojej intymnej modlitwie wyraża żal oraz pretensję do Ojca. Świadomość, iż Stwórca go opuścił jest przerywana odczuciem, iż to on odszedł od wiary. Na takim gruncie wyrastają pytania o powód przejścia z charakterystycznego dla okresu dzieciństwa stanu wiary i ufności w towarzyszący dorosłym latom okres niewiary i wszechogarniającej pustki, towarzyszącej wypełniającemu jego serce metafizycznemu bólowi.

Ważne w interpretacji wiersza są także powtarzające się dwukrotnie wersy:
„życie bez boga jest możliwe
życie bez boga jest niemożliwe”.


Ewa Nawrocka, autorka rozdziału „Różewicza lektura Ewangelii”, opublikowanego w opracowaniu „Zobaczyć poetę. Materiał konferencji Twórczość Tadeusza Różewicza”, odczytała jego jako dowód na „cierpienie istnienia między wiarą a niewiarą”:

„Głos rozumu wypowiada martwe, sztywne formuły sądów wzajemnie sprzecznych. Ortografia w służbie rozumu każe pisać tu słowo „bóg” małą literą, wszak o różnych bogów może jednocześnie chodzić. Różewicz wie, jak szybko w zdesakralizowanej rzeczywistości pojawiają się liczni i fałszywi bogowie. Ale między tymi formułami niemożliwymi do pogodzenia rozciąga się przestrzeń żywego, pulsującego istnienia, które nie daje się zawęzić ani do logiki, arii do rozumu” (E. Nawrocka, „Różewicza lektura Ewangelii”, [w:] „Zobaczyć poetę. Materiał konferencji Twórczość Tadeusza Różewicza” UAM Poznań, 4-6.11.1991, pod red. Ewy Guderian-Czaplińskiej, Elżbiety Kalemby-Kasprzak, Poznań 1993, s. 117).

W odmienny sposób wiersz Różewicza interpretuje Teodor Farent. Autor opracowania twórczości poety zwraca uwagę na nastrój spokoju, jaki towarzyszył rozstaniu Boga i człowieka. Moment „odejścia” został całkowicie niezauważony w natłoku codziennych spraw i obowiązków, towarzyszących każdemu człowiekowi. Pojawiające się dwukrotnie sprzeczne zdanie o „życiu bez boga” wprowadzają – zdaniem badacza – nutę niepokoju, nad którym należy się zastanowić:
„Chociaż są to spokojne i beznamiętnym tonem sformułowane myśli, ich zestawienie wprowadza niepokój. Co może wiedzieć człowiek zagubiony pomiędzy takimi myślami? Skąd powinien czerpać pewność, jak należy postępować? Czy można odzyskać utraconą wiarę? Wreszcie, czy jest ona konieczna?” (Teodor Farent, „Poezje Tadeusza Różewicza”, Lublin 2007).

strona:    1    2    3  


Zobacz inne artykuły:

Baczyński Krzysztof Kamil
Samotność - interpretacja i analiza
Samotność - geneza
Romantyczność - analiza i interpretacja
Romantyczność - geneza
Elegia... (o chłopcu polskim) - analiza
Elegia... (o chłopcu polskim) - interpretacja
Elegia... (o chłopcu polskim) - geneza
Z głową na karabinie - analiza
Z głową na karabinie - interpretacja
Z głową na karabinie - geneza
Historia - analiza i interpretacja
Historia - geneza
Pokolenie (Do palców przymarzły struny...) - analiza i interpretacja
Pokolenie (Wiatr drzewa spienia...) - analiza i interpretacja

Barańczak Stanisław

Białoszewski Miron
Miron Białoszewski jako poeta-lingwista
Miron Białoszewski jako piewca rupieci
Rozprawa o stolikowych baranach - interpretacja i analiza
Leżenia - interpretacja i analiza
Namuzowywanie - interpretacja i analiza
Karuzela z madonnami - interpretacja i analiza
Szare eminencje zachwytu - interpretacja i analiza
Podłogo, błogosław! - interpretacja i analiza
Mironczarnia – interpretacja i analiza

Broniewski Władysław
Zestawienie „Ballad i romansów” z „Romantycznością” Adama Mickiewicza
Ballady i romanse - analiza
Ballady i romanse - interpretacja
Soldat inconnu - analiza
Soldat inconnu - interpretacja
Bagnet na broń - analiza i interpretacja

Bursa Andrzej
Nauka chodzenia - interpretacja i analiza

Grochowiak Stanisław
Czyści - analiza i interpretacja
Płonąca żyrafa - analiza i interpretacja
Ikar - analiza i interpretacja
Lekcja anatomii - analiza i interpretacja

Herbert Zbigniew
U wrót doliny - analiza
U wrót doliny - interpretacja
U wrót doliny - treść
U wrót doliny - geneza
Apollo i Marsjasz - analiza
Apollo i Marsjasz - interpretacja
Apollo i Marsjasz - geneza
Przesłanie Pana Cogito - analiza
Przesłanie Pana Cogito - interpretacja
Przesłanie Pana Cogito - geneza
Potęga smaku - geneza
Potęga smaku - analiza
Potęga smaku - interpretacja
Raport z oblężonego miasta - analiza i interpretacja
Raport z oblężonego miasta - geneza
Tren Fortynbrasa - interpretacja i analiza
Powrót prokonsula - analiza
Powrót prokonsula - interpretacja
Powrót prokonsula - geneza

Konarski Feliks
Czerwone maki... - interpretacja i analiza
Czerwone maki... - geneza

Lechoń Jan
Herostrates - interpretacja
Herostrates - analiza
Herostrates - geneza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - analiza
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - interpretacja
Pieśń o Stefanie Starzyńskim - geneza

Miłosz Czesław
Walc - geneza
Obłoki - interpretacja i analiza
Obłoki - geneza
Który skrzywdziłeś - analiza
Który skrzywdziłeś - interpretacja
Który skrzywdziłeś - geneza
Piosenka o końcu świata - analiza
Piosenka o końcu świata - interpretacja
Piosenka o końcu świata - geneza
W Warszawie - interpretacja i analiza
W Warszawie - geneza
Campo di Fiori - analiza
Campo di Fiori - interpretacja
Campo di Fiori - geneza
Ars poetica? - analiza
Ars poetica? - interpretacja
Ogrodnik - analiza
Ogrodnik - interpretacja
Ogrodnik - geneza
Walc - analiza
Walc - interpretacja

Przyboś Julian
Póki my żyjemy - analiza
Póki my żyjemy - interpretacja
Póki my żyjemy - geneza
Widzenie katedry w Chartres - analiza
Widzenie katedry w Chartres - interpretacja
Widzenie katedry w Chartres - geneza
Notre Dame - analiza
Notre Dame - interpretacja
Notre Dame - geneza
Z Tatr - analiza
Z Tatr - interpretacja
Z Tatr - geneza

Różewicz Tadeusz
Ocalony - analiza
Ocalony - interpretacja
Warkoczyk - analiza
Warkoczyk - interpretacja
Lament - analiza
Lament - interpretacja
Lament - geneza
Drewno - analiza
Drewno - interpretacja
Matka powieszonych - interpretacja i analiza
Matka powieszonych - geneza
Strach - interpretacja i analiza
Powrót - interpretacja i analiza
Powrót - geneza
Termopile polskie - interpretacja i analiza
Termopile polskie - geneza
Bez – interpretacja i analiza
List do ludożerców - interpretacja i analiza

Stachura Edward
Wędrówką życie jest człowieka - analiza i interpretacja
Życie to nie teatr - analiza i interpretacja

Szymborska Wisława
Jeszcze - analiza
Jeszcze - interpretacja
Jeszcze - motyw Holocaustu
Głos w sprawie pornografii - analiza
Głos w sprawie pornografii - intepretacja
Głos w sprawie pornografii - geneza
Dwie małpy Bruegla - interpretacja i analiza
Dwie małpy Bruegla - geneza
Atlantyda - interpretacja i analiza
Atlantyda - geneza
Koniec i początek - analiza
Koniec i początek - interpretacja
Koniec i początek - geneza
Kot w pustym mieszkaniu - analiza
Kot w pustym mieszkaniu - interpretacja
Kot w pustym mieszkaniu - geneza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - interpretacja i analiza
Minuta ciszy po Ludwice Wawrzyńskiej - geneza
Utopia - interpretacja i analiza
Utopia - geneza
Niektórzy lubią poezję - analiza
Niektórzy lubią poezję - interpretacja
Sto pociech - analiza
Sto pociech - interpretacja
Sto pociech - geneza
Cebula - analiza
Cebula - interpretacja
Nic dwa razy - analiza
Nic dwa razy - interpretacja
Nic dwa razy - geneza

Twardowski Jan
O spacerze po cmentarzu wojskowym - interpretacja i analiza
Przezroczystość - interpretacja i analiza
szukam - analiza
szukam - interpretacja
za szybko - analiza
za szybko - interpretacja
Śpieszmy się - interpretacja
Śpieszmy się - geneza
samotność - analiza
samotność - interpretacja

Wojaczek Rafał
Ojczyzna - analiza
Ojczyzna - interpretacja
Ojczyzna - geneza
Martwy język - interpretacja i analiza
Martwy język - geneza

Inne



Partner serwisu:

kontakt | polityka cookies